ເຕັກນິກການຄິດໄລ່ ແລະ ກຳນົດຫາກຳລັງການຕິດຕັ້ງ ທີ່ເໝາະສົມ ຂອງເຂື່ອນໄຟຟ້າພະລັງງານນ້ຳ

ການກຳນົດກຳລັງການຕິດຕັ້ງ (Installed Capacity) ທີ່ເໝາະສົມ ຖືເປັນຂັ້ນຕອນທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດ ໃນການອອກແບບໂຄງການເຂື່ອນໄຟຟ້າພະລັງງານນ້ຳ. ການເລືອກຂະໜາດກຳລັງການຕິດຕັ້ງທີ່ຖືກຕ້ອງ ຈະສົ່ງຜົນກະທົບໂດຍກົງຕໍ່:

• ປະສິດທິພາບໃນການຜະລິດໄຟຟ້າ

• ອາຍຸການໃຊ້ງານຂອງເຄື່ອງຈັກກົງຫັນ

• ຄວາມຄຸ້ມຄ່າທາງດ້ານເສດຖະກິດ

• ຜົນຕອບແທນຕໍ່ການລົງທຶນ

ຖ້າກຳລັງການຕິດຕັ້ງນ້ອຍເກີນໄປ ຈະເຮັດໃຫ້ສູນເສຍໂອກາດ ໃນການຜະລິດໄຟຟ້າ ເມື່ອມີນ້ຳຫຼາຍ; ຖ້າໃຫຍ່ເກີນໄປ ກໍ່ຈະເຮັດໃຫ້ລົງທຶນສູງ ແລະ ເຄື່ອງຈັກເຮັດວຽກໜັກເກີນໄປ ເຮັດໃຫ້ອາຍຸການໃຊ້ງານສັ້ນລົງ. ດັ່ງນັ້ນ, ການກຳນົດກຳລັງການຕິດຕັ້ງທີ່ເໝາະສົມ ຕ້ອງດຳເນີນການວິເຄາະຢ່າງລະອຽດ ໂດຍອີງໃສ່ຂໍ້ມູນທີ່ຄົບຖ້ວນ ແລະ ມາດຕະຖານສາກົນ.

ຫຼັກການພື້ນຖານໃນການກຳນົດກຳລັງການຕິດຕັ້ງ

ກຳລັງການຕິດຕັ້ງ (Installed Capacity – $P$) ຂອງໂຄງການເຂື່ອນໄຟຟ້ານ້ຳຕົກ ແມ່ນຂຶ້ນກັບສອງປັດໄຈຫຼັກຄື: ອັດຕາການໄຫຼຂອງນ້ຳອອກແບບ (Design Flow – $Q_{design}$) ແລະ ຫົວນ້ຳ (Head – $H$). ສູດພື້ນຖານໃນການຄິດໄລ່ກຳລັງການຕິດຕັ້ງ ແມ່ນສູດພະລັງງານນ້ຳຕົກ (Hydropower Formula) ທີ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ໃນບົດທີ່ຜ່ານມາ:

$$\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">P</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">=</span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\eta </span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\times </span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\rho </span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\times </span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">g</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\times </span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">Q</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\times </span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">H</span>}$$

ເຊິ່ງ:

• $P$ = ກຳລັງການຜະລິດ (Watt)

• $\eta$ = ປະສິດທິພາບລວມຂອງລະບົບ (ແຕ່ 0.85–0.95)

• $\rho$ = ຄວາມໜາແໜ້ນຂອງນ້ຳ (≈ 1000 kg/m³)

• $g$ = ຄ່າແຮງໂນ້ມຖ່ວງ (≈ 9.81 m/s²)

• $Q_{design}$ = ອັດຕາການໄຫຼອອກແບບ (m³/s)

• $H$ = ຫົວນ້ຳສຸດທິ (Net Head) (m)

[!NOTE]
ໃນທາງປະຕິບັດ, ສຳລັບການຄິດໄລ່ງ່າຍໆ, ມັກໃຊ້ສູດຫຍໍ້ $P(kW)\approx 9.81\times Q\times H\times \eta$ . ສ່ວນປັດໄຈຂອງ $\rho$ ແລະ $g$ ຖືກລວມເຂົ້າກັນເປັນຄ່າຄົງທີ່ ≈ 9.81.

ເຖິງແມ່ນວ່າສູດດັ່ງກ່າວຈະງ່າຍດາຍ, ແຕ່ການກຳນົດຄ່າ $Q_{design}$ ແລະ $H$ ໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ເປັນສິ່ງທີ່ທ້າທາຍ ແລະ ຕ້ອງອາໄສການວິເຄາະຢ່າງລະອຽດ.

1. ການວິເຄາະນາທີການໄຫຼ ແລະ ການເລືອກ Design Flow

ນາທີການໄຫຼ (Flow Duration Curve – FDC) ເປັນເຄື່ອງມືສຳຄັນທີ່ສຸດ ສຳລັບການກຳນົດຄ່າ $Q_{design}$ ໂດຍສະເພາະໃນໂຄງການ ROR ແລະ ບໍ່ມີອ່າງເກັບນ້ຳ (no storage). FDC ສະແດງຄວາມສໍາພັນລະຫວ່າງ ອັດຕາການໄຫຼຂອງນ້ຳ ແລະ ຄວາມຖີ່ຂອງການໄຫຼ (ເປັນເປີເຊັນ ຂອງເວລາທີ່ມີການໄຫຼ). ມັນຖືກສ້າງຂຶ້ນມາຈາກຂໍ້ມູນການໄຫຼປະຈຳວັນ (daily flow) ໃນໄລຍະເວລາຫຼາຍປີ (ປົກກະຕິ 10–30 ປີ).

1.1 ການສ້າງ FDC ແລະ ການກຳນົດ Design Flow

ຂັ້ນຕອນໃນການສ້າງ FDC ປະກອບມີ:

1. ລວບລວມຂໍ້ມູນການໄຫຼນ້ຳປະຈຳວັນ (m³/s) ໃນໄລຍະເວລາພຽງພໍ (ຢ່າງໜ້ອຍ 10 ປີ)

2. ຮຽງລຳດັບຂໍ້ມູນຈາກສູງຫາຕ່ຳ

3. ຄິດໄລ່ຄວາມຖີ່ສະສົມ (Cumulative Frequency) ແຕ່ລະຄ່າ ໂດຍໃຊ້ $F=(m\mathrm{/}(N+1))\times 100$ (ບ່ອນທີ່ $m$ ແມ່ນລຳດັບ ແລະ $N$ ແມ່ນຈຳນວນຂໍ້ມູນທັງໝົດ)

4. ພົວພັນລະຫວ່າງ Q ແລະ ເປີເຊັນເວລາ ເພື່ອເປັນ FDC

ການເລືອກ Design Flow ທີ່ເໝາະສົມ:

• ສຳລັບໂຄງການ ROR ທົ່ວໄປ: $Q_{design}$ ເທົ່າກັບ $Q_{30\mathrm{\%}}$–$Q_{40\mathrm{\%}}$ (ໝາຍຄວາມວ່າ ກົງຫັນຈະເຮັດວຽກຢ່າງເຕັມທີ່ 30–40% ຂອງເວລາ)

• ສຳລັບເຂື່ອນມີອ່າງເກັບນ້ຳ (Reservoir): ສາມາດເລືອກ $Q_{design}$ ຕ່ຳລົງ ເພາະມີນ້ຳສະສົມ

• ສຳລັບໂຄງການຂະໜາດນ້ອຍ: ສາມາດເລືອກ $Q_{design}$ ເປັນ $Q_{25\mathrm{\%}}$–$Q_{50\mathrm{\%}}$

[!TIP]
SHPP Installed Parameter: ການສຶກສາທາງວິຊາການຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ສຳລັບໂຄງການໄຟຟ້ານ້ຳຕົກຂະໜາດນ້ອຍ, ອັດຕາສ່ວນລະຫວ່າງ Design Flow ກັບຄ່າສະເລ່ຍປະຈຳປີ (average perennial flow) ຄວນຢູ່ໃນລະດັບໃດໜຶ່ງ, ເຊິ່ງຂຶ້ນກັບເງື່ອນໄຂທາງເຕັກນິກ ແລະ ເສດຖະກິດ.

2. ການກຳນົດຫົວນ້ຳສຸດທິ (Net Head – H)

ຫົວນ້ຳສຸດທິ ($H_{net}$) ແມ່ນຄວາມແຕກຕ່າງລະດັບຄວາມສູງລະຫວ່າງ ລະດັບນ້ຳເຂົ້າ (headwater level) ແລະ ລະດັບນ້ຳອອກຈາກກົງຫັນ (tailwater level) ຫັກລົບດ້ວຍ ການສູນເສຍຫົວນ້ຳຕ່າງໆ (head losses). ການຄິດໄລ່ຕ້ອງຄຳນຶງເຖິງ:

$${\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">H</span>}}_{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">n</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">e</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">t</span>}}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">=</span>{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">H</span>}}_{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">g</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">r</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">o</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">s</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">s</span>}}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">-</span><span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">(</span>{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">h</span>}}_{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">f</span>}}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">+</span>{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">h</span>}}_{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">m</span>}}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">)</span>$$

ເຊິ່ງ:

• $H_{gross}$ = ຫົວນ້ຳລວມ (Gross Head) – ຄວາມແຕກຕ່າງລະດັບຄວາມສູງລວມ

• $h_f$ = ການສູນເສຍຍ້ອນສຽດທານ (Friction Loss) ໃນທໍ່ສົ່ງນ້ຳ ແລະ ຄອງ

• $h_m$ = ການສູນເສຍທ້ອງຖິ່ນ (Minor Losses) ຈາກຂໍ້ສອກ, ປະຕູ, ຕາໜ່າງ ແລະ ອື່ນໆ

[!NOTE]
ຄ່າ $h_f+h_m$ ປົກກະຕິຢູ່ທີ່ 5–15% ຂອງ $H_{gross}$. ການອອກແບບທີ່ດີຄວນຮັກສາໄວ້ໃຫ້ຕໍ່າກວ່າ 10% ເພື່ອປະສິດທິພາບສູງສຸດ.

3. ການເລືອກຄ່າປະສິດທິພາບລວມ (Overall Efficiency – η)

ປະສິດທິພາບລວມ (η) ປະກອບດ້ວຍ ປະສິດທິພາບຂອງກົງຫັນ, ເຄື່ອງກຳເນີດໄຟຟ້າ, ແລະ ລະບົບສົ່ງໄຟຟ້າ. ຄ່ານິຍົມໃຊ້:

ປະເພດກົງຫັນ	ປະສິດທິພາບສູງສຸດ	ຄ່າ η ສຳລັບການອອກແບບ
Pelton	ສູງເຖິງ 90%	0.85 – 0.88
Francis	ສູງເຖິງ 95%	0.88 – 0.93
Kaplan	ສູງເຖິງ 92%	0.86 – 0.90

[!TIP]
ຄ່າ η ທີ່ຕົວຈິງ ຈະປ່ຽນແປງໄປຕາມໂຫຼດ (load); ປົກກະຕິຈະສູງສຸດ ທີ່ 70–100% ຂອງໂຫຼດສູງສຸດ.

3.1 ການກຳນົດປະສິດທິພາບຕາມມາດຕະຖານ

ອີງຕາມ ມາດຕະຖານ IEC 60193 ສຳລັບການທົດສອບປະສິດທິພາບຂອງກົງຫັນ, ແລະ ມາດຕະຖານ ISO/AWI 26157 ສຳລັບຫຼັກການອອກແບບໂຄງການ SHP, ຜູ້ຜະລິດກົງຫັນຈະສະໜອງເສັ້ນສະແດງປະສິດທິພາບ (efficiency curve) ທີ່ຖືກຢັ້ງຢືນຜ່ານການທົດສອບແບບຈຳລອງ (model test).

4. ການກຳນົດຈຳນວນ ແລະ ຂະໜາດຂອງເຄື່ອງຈັກ

ການເລືອກຈຳນວນ ແລະ ຂະໜາດຂອງກົງຫັນ ສົ່ງຜົນກະທົບໂດຍກົງຕໍ່ຄວາມຍືດຫຍຸ່ນ ແລະ ປະສິດທິພາບຂອງໂຄງການ. ການສຶກສາຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ການມີຫຼາຍເຄື່ອງຈັກ (multi-turbine) ສາມາດເພີ່ມປະສິດທິພາບ ໂດຍສະເພາະໃນສະພາບການໄຫຼທີ່ປ່ຽນແປງ ເພາະສາມາດປິດແຍກບາງເຄື່ອງເມື່ອການໄຫຼຕໍ່າ.

4.1 ການຄິດໄລ່ຈຳນວນເຄື່ອງຈັກ

ຈຳນວນ	ຂໍ້ດີ	ຂໍ້ເສຍ
ເຄື່ອງດຽວ (Single Unit)	ລົງທຶນຕໍ່າ, ບຳລຸງຮັກສາງ່າຍ	ຖ້າເສຍ ຈະຂາດການຜະລິດໝົດ, ປະສິດທິພາບຕໍ່າ ເມື່ອການໄຫຼຕໍ່າ
ສອງເຄື່ອງຂຶ້ນໄປ	ປະສິດທິພາບສູງໃນທຸກລະດັບການໄຫຼ, ມີຄວາມພ້ອມໃນການຜະລິດສູງ (availability)	ລົງທຶນສູງ, ການບຳລຸງຮັກສາສັບຊ້ອນຂຶ້ນ

5. ປັດໄຈການໂຫຼດ (Load Factor) ແລະ ປັດໄຈກຳລັງການຜະລິດ (Capacity Factor)

ປັດໄຈກຳລັງການຜະລິດ (Capacity Factor – CF) ແມ່ນອັດຕາສ່ວນຂອງພະລັງງານທີ່ຜະລິດຕົວຈິງ ຕໍ່ກັບພະລັງງານສູງສຸດທີ່ສາມາດຜະລິດໄດ້ (ຖ້າເຮັດວຽກຕະຫຼອດ 24 ຊົ່ວໂມງ). ມັນເປັນຕົວຊີ້ວັດສຳຄັນຂອງຄວາມຄຸ້ມຄ່າຂອງໂຄງການ.

$$\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">C</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">F</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">=</span>\frac{{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">E</span>}}_{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">a</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">c</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">t</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">u</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">a</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">l</span>}}}{{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">P</span>}}_{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">i</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">n</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">s</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">t</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">a</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">l</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">l</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">e</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">d</span>}}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\times </span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">8760</span>}}$$

ເຊິ່ງ:

• $E_{actual}$ = ພະລັງງານທີ່ຜະລິດຕົວຈິງໃນໜຶ່ງປີ (kWh)

• $P_{installed}$ = ກຳລັງການຕິດຕັ້ງ (kW)

• 8760 = ຈຳນວນຊົ່ວໂມງໃນໜຶ່ງປີ

[!NOTE]
ຄ່າ CF ສຳລັບໂຄງການ ROR ທົ່ວໄປ ຢູ່ທີ່ 0.4–0.6 (40–60%). ສໍາລັບເຂື່ອນທີ່ມີອ່າງເກັບນ້ຳ ສາມາດສູງເຖິງ 0.7–0.9.

6. ການວິເຄາະທາງເສດຖະກິດ ເພື່ອກຳນົດກຳລັງການຕິດຕັ້ງທີ່ເໝາະສົມ

ການກຳນົດກຳລັງການຕິດຕັ້ງທີ່ເໝາະສົມ ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການຄຳນວນທາງດ້ານວິຊາການເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງຕ້ອງດຳເນີນ ການວິເຄາະທາງເສດຖະກິດ (Economic Analysis) ເພື່ອດຸ່ນດ່ຽງລະຫວ່າງ ກຳລັງການຕິດຕັ້ງທີ່ເປັນໄປໄດ້ ກັບ ຜົນຕອບແທນທີ່ຄາດວ່າຈະໄດ້ຮັບ.

6.1 ຂັ້ນຕອນການວິເຄາະ (Knight Piésold, 2019):

1. ກຳນົດຂອບເຂດຂອງກຳລັງການຕິດຕັ້ງ (capacity range) ທີ່ເປັນໄປໄດ້ ເຊັ່ນ: 10–30 MW

2. ຄິດໄລ່ຕົ້ນທຶນລົງທຶນ (Capital Cost) ແລະ ຕົ້ນທຶນດຳເນີນງານ (Operating Cost) ສຳລັບແຕ່ລະທາງເລືອກ

3. ຄິດໄລ່ປະລິມານການຜະລິດໄຟຟ້າ (Energy Production) ໂດຍໃຊ້ແບບຈຳລອງທາງອຸທົກກະສາດ (hydrological model)

4. ຄິດໄລ່ລາຍຮັບ (Revenue) ຈາກການຂາຍໄຟຟ້າ (ອີງຕາມລາຄາໄຟຟ້າ)

5. ຄຳນວນຕົວຊີ້ວັດທາງການເງິນ (Financial Indicators) ເຊັ່ນ: NPV (Net Present Value), IRR (Internal Rate of Return), Payback Period. ຄ່າ CF ສາມາດນຳມາໃຊ້ໃນການກຳນົດຂະໜາດທີ່ເໝາະສົມ.

6.2 ຫຼັກການຂອບເຂດ (Marginal Analysis)

ກຳລັງການຕິດຕັ້ງທີ່ເໝາະສົມ ແມ່ນຈຸດທີ່ ຕົ້ນທຶນຂອບເຂດ (Marginal Cost) ສູງກວ່າ ລາຍຮັບຂອບເຂດ (Marginal Revenue) ຈາກການເພີ່ມກຳລັງການຕິດຕັ້ງ. ການວິເຄານີ້ ຊ່ວຍຫຼີກລ່ຽງການເລືອກຂະໜາດທີ່ບໍ່ຄຸ້ມຄ່າ.

6.3 ຕົວຢ່າງການຄຳນວນ Optimization

ທາງເລືອກ (Option)	ກຳລັງການຕິດຕັ້ງ (MW)	ຕົ້ນທຶນ (ລ້ານ USD)	ຜະລິດຕະພານປະຈຳປີ (GWh)	ລາຍຮັບປະຈຳປີ (ລ້ານ USD)	IRR (%)
A	10	25	40	4.0	8.5%
B	15	35	55	5.5	10.2%
C	20	48	65	6.5	9.8%
D	25	65	72	7.2	8.0%

[!NOTE]
ທາງເລືອກທີ່ເໝາະສົມທີ່ສຸດ ແມ່ນ ທາງເລືອກ B (15 MW) ເພາະໃຫ້ IRR ສູງສຸດ ເຖິງ 10.2%, ສູງກວ່າທາງເລືອກອື່ນ.

7. ການຄິດໄລ່ພະລັງງານປະຈຳປີ (Annual Energy Production – E)

ພະລັງງານທີ່ຜະລິດໄດ້ໃນຕະຫຼອດປີ ຄິດໄລ່ໄດ້ຈາກ:

$$\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">E</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">=</span>\underset{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">i</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">=</span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">1</span>}}{\overset{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">8760</span>}}{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\sum </span>}}{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\eta </span>}}_{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">i</span>}}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\times </span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">9.81</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\times </span>{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">Q</span>}}_{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">i</span>}}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\times </span>{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">H</span>}}_{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">i</span>}}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\times </span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\Delta </span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">t</span>}$$

ຫຼື ສາມາດໃຊ້ວິທີປະມານດ້ວຍ FDC:

$$\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">E</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\approx </span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\eta </span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\times </span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">9.81</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\times </span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">H</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\times </span>{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\int </span>}_{{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">Q</span>}}_{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">m</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">i</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">n</span>}}}^{{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">Q</span>}}_{\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">m</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">a</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">x</span>}}}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">Q</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\times </span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">t</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">(</span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">Q</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">)</span>\text{<span style="font-family: Noto Sans Lao;">\hspace{0.17em}</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">d</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">Q</span>}$$

ເຊິ່ງ:

• $\mathrm{\Delta }t$ = 1 ຊົ່ວໂມງ (ເວລາແຕ່ລະຂໍ້ມູນ)

• $t(Q)$ = ຈຳນວນຊົ່ວໂມງທີ່ມີການໄຫຼ ເທົ່າກັບ $Q$

ເຄື່ອງມືທີ່ຊ່ວຍໃນການຄຳນວນ:

• HYPER toolbox ເປັນເຄື່ອງມືທີ່ຖືກພັດທະນາຂຶ້ນ ເພື່ອຈຳລອງ ແລະ ປັບປຸງການອອກແບບໂຄງການ ROR ໂດຍອີງໃສ່ FDC ແລະ ຕົວແປການອອກແບບ.

• ມີຊອບແວພິເສດ ສຳລັບແຕ່ລະພາກພື້ນ ເຊັ່ນ: HydrA (ສຳລັບອັງກິດ, ແອັດສະປາຍ, ເນປານ).

8. ຕົວຢ່າງການຄຳນວນ (Worked Example)

ຂໍ້ມູນ:

• ອັດຕາການໄຫຼອອກແບບ ($Q_{design}$) = 3.0 m³/s

• ຫົວນ້ຳສຸດທິ ($H$) = 50 m

• ປະສິດທິພາບລວມ ($\eta$) = 0.90 (ສົມມຸດໃຊ້ກົງຫັນ Francis)

ຂັ້ນຕອນທີ 1 – ຄຳນວນກຳລັງການຕິດຕັ້ງ:

$$\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">P</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">=</span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">9.81</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\times </span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">3.0</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\times </span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">50</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\times </span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">0.90</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">=</span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">1</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">,</span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">324</span>}\text{<span style="font-family: Noto Sans Lao;">\hspace{0.17em}</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">k</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">W</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\approx </span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">1.3</span>}\text{<span style="font-family: Noto Sans Lao;">\hspace{0.17em}</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">M</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">W</span>}$$

ຂັ້ນຕອນທີ 2 – ຄຳນວນພະລັງງານປະຈຳປີ:
ສົມມຸດວ່າ CF = 0.50 (50%)

$$\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">E</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">=</span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">P</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\times </span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">8760</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\times </span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">C</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">F</span>}$$$$\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">E</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">=</span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">1</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">,</span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">324</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\times </span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">8760</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\times </span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">0.50</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">=</span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">5</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">,</span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">799</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">,</span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">120</span>}\text{<span style="font-family: Noto Sans Lao;">\hspace{0.17em}</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">k</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">W</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">h</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">/</span>}\text{<span style="font-family: Noto Sans Lao;">ປີ</span>}<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">\approx </span>\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">5.8</span>}\text{<span style="font-family: Noto Sans Lao;">\hspace{0.17em}</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">G</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">W</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">h</span>}\mathrm{<span\; style="font-family:\; Noto\; Sans\; Lao;">/</span>}\text{<span style="font-family: Noto Sans Lao;">ປີ</span>}$$

ຂັ້ນຕອນທີ 3 – ການກຳນົດຈຳນວນເຄື່ອງຈັກ:
ດ້ວຍກຳລັງການຕິດຕັ້ງ 1.3 MW, ສາມາດເລືອກໃຊ້ 2 ເຄື່ອງຈັກແບບ 650 kW ເພື່ອໃຫ້ມີຄວາມຍືດຫຍຸ່ນ ແລະ ປະສິດທິພາບດີຂຶ້ນ ເມື່ອການໄຫຼຕໍ່າ.

9. ຕາຕະລາງສະຫຼຸບຂອບເຂດການກຳນົດກຳລັງການຕິດຕັ້ງ

ປະເພດໂຄງການ	Design Flow (% ເວລາ)	CF ທີ່ຄາດຫວັງ	ຈຳນວນເຄື່ອງຈັກ (ຄໍາແນະນຳ)	ໝາຍເຫດ
ROR ຂະໜາດນ້ອຍ	25–35%	0.35–0.50	1–2 ເຄື່ອງ	ຂຶ້ນກັບຄວາມປ່ຽນແປງຂອງການໄຫຼ
ROR ຂະໜາດກາງ-ໃຫຍ່	30–40%	0.45–0.60	2–4 ເຄື່ອງ	ມີຄວາມຍືດຫຍຸ່ນ ແລະ ຄວາມພ້ອມສູງກວ່າ
ເຂື່ອນມີອ່າງເກັບນ້ຳ	15–25%	0.60–0.90	ຫຼາຍເຄື່ອງ	ຂຶ້ນກັບຂະໜາດອ່າງ ແລະ ຮູບແບບການເກັບນ້ຳ

10. ມາດຕະຖານ ແລະ ກົດໝາຍທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ

ການຄິດໄລ່ ແລະ ກຳນົດກຳລັງການຕິດຕັ້ງ ໃນ ສປປ ລາວ ຕ້ອງປະຕິບັດຕາມ:

• ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍໄຟຟ້າ ສປປ ລາວ 2012 (ມາດຕາ 14, 34, 35)

• ມາດຕະຖານເຕັກນິກໄຟຟ້າລາວ 2004 (ETSN)

• IWA 33-3:2021 (ISO) – Design requirements for small hydropower projects up to 30 MW

• IEC 60193 – Hydraulic turbines, storage pumps and pump-turbines (ສຳລັບການທົດສອບປະສິດທິພາບ)

• ISO/AWI 26157 – General principles of site selection planning for SHP projects

---

ສົນໃຈ ທີມງານຄຸນນະພາບ ໃຫ້ບໍລິການ:

✨ ທີ່ປຶກສາ ໂຄງການ
✨ ທີ່ປຶກສາ ການລົງທຶນ
✨ ດຳເນີນເອກະສານໂຄງການແທນ
✨ ຮັບຂຽນບົດຕ່າງໆ ຂອງໂຄງການ
🔸 ບົດສະເໜີໂຄງການລົງທຶນ
🔸 ບົດສຶກສາຄວາມເປັນໄປໄດ້ (FS)
🔸 ບົດວິພາກເສດຖະກິດ-ເຕັກນິກ

📞 ຊ່ອງທາງການຕິດຕໍ່ ແລະ ຕິດຕາມຂໍ້ມູນວິຊາການ
❶ ທ່ານ Anousone XAYYALATH
❷ 📱 ໂທລະສັບ / WhatsApp: 020 55296290
❸ 📧 ອີເມວ: anousone11@gmail.com
❹ 🌐 Blogger: anousonexayyalath.blogspot.com
❺ 📱 Facebook: Anousone XAYYALATH (ANSXYL)
❻ 📸 Instagram: anousone_xyl
❼ 🐦 X (Twitter): AnousoneChanel
❽ ✈️ Telegram: t.me/Anousone
❾ 🎵 TikTok: anousonechanel

---

ວິທີການຄິດໄລ່ ແລະ ກຳນົດຫາກຳລັງການຕິດຕັ້ງທີ່ເໝາະສົມຂອງເຂື່ອນໄຟຟ້ານ້ຳຕົກ: ການເລືອກ Design Flow, ການວິເຄາະ Flow Duration Curve, ປັດໄຈກຳລັງການຜະລິດ, ແລະ ການວິເຄາະທາງເສດຖະກິດເພື່ອການຕັດສິນໃຈ.

#Hydropower #InstalledCapacity #DesignFlow #FlowDurationCurve #CapacityFactor #HydropowerDesign #TurbineSelection #RenewableEnergy #HydroEngineering #EconomicAnalysis #LaoPDR #ANSXYL #AnousoneXAYYALATH

Hydropower, Installed Capacity, Design Flow, Flow Duration Curve, Capacity Factor, Hydropower Design, Turbine Selection, Renewable Energy, Hydro Engineering, Economic Analysis, Anousone XAYYALATH, ANSXYL

---

*ແຫຼ່ງອ້າງອີງ: IEC 60193, ISO/AWI 26157, IWA 33-3:2021, ຄູ່ມື JICA, USACE Engineering Manual, HYPER toolbox, Knight Piésold (2019), ແລະ ການສຶກສາວິຊາການອື່ນໆ.*