ແຮ່ຢິບຊຳ GYPSUM
"ຂຸມຊັບສີຂາວ" ສູ່ຮາກຖານການກໍ່ສ້າງ ແລະ ອຸດສາຫະກຳຕົບແຕ່ງທີ່ທັນສະໄໝ
1. ຂໍ້ມູນທົ່ວໄປ (General Information)
🔹 ຊື່ພາສາລາວ: ແຮ່ຢິບຊຳ
🔹 ຊື່ພາສາສາກົນ: Gypsum (ຢິບຊຳ)
🔹 ສັນຍາລັກທາງເຄມີ: ປະກອບດ້ວຍ CaSO₄·2H₂O (Calcium Sulfate Dihydrate)
🔹 ກຸ່ມແຮ່ທາດ: ກຸ່ມຊັນເຟດ (Sulfate Mineral)
🔹 ຊື່ເອີ້ນທາງການຄ້າ: Gypsum Rock, Plaster Stone, Selenite (ຊະນິດຜລຶກໃສ)
2. ຄວາມໝາຍຂອງແຮ່ຢິບຊຳ (Definition)
① ແຮ່ຢິບຊຳ ແມ່ນແຮ່ທາດອະໂລຫະທີ່ເກີດຈາກການລະເຫີຍຂອງນ້ຳທະເລໃນແອ່ງຕະກອນປິດ (Evaporite), ເຮັດໃຫ້ເກີດການທັບຖົມຂອງຊັ້ນເກືອຊັນເຟດມາເປັນເວລາຫຼາຍລ້ານປີ.
② ມັນເປັນແຮ່ທາດທີ່ມີເນື້ອອ່ອນ ແລະ ມີຄວາມຊຸ່ມຊື່ນໃນໂຄງສ້າງ (ນ້ຳຜລຶກ), ມັກພົບເຫັນເປັນຊັ້ນຫີນຕະກອນຂະໜານກັບໜ້າດິນ ໂດຍພົບເຫັນທັງຮູບແບບເນື້ອລະອຽດ ແລະ ຮູບແບບຜລຶກໃສ.
3. ຄຸນສົມບັດທາງເຕັກນິກ (Technical Specifications)
① ຄວາມແຂງ (Hardness): ລະດັບ 2 ຕາມມາດຕາ Mohs (ອ່ອນຫຼາຍ, ສາມາດໃຊ້ເລັບຂູດໃຫ້ເປັນຮອຍໄດ້).
② ຄວາມໜາແໜ້ນ: ປະມານ 2.3 g/cm³.
③ ສີ (Color): ສີຂາວບໍລິສຸດ, ສີເທົາ, ຫຼື ບາງຄັ້ງມີສີເຫຼືອງອ່ອນ (ຂຶ້ນກັບສິ່ງເຈືອປົນ).
④ ລັກສະນະເດັ່ນ: ມີຄຸນສົມບັດເປັນສະນວນກັນຄວາມຮ້ອນ ແລະ ກັນໄຟໄດ້ດີເລີດ, ລະລາຍນ້ຳໄດ້ເລັກນ້ອຍ ແລະ ຈະກາຍເປັນປູນທີ່ແຂງຕົວເມື່ອຜ່ານການເຜົາໄລ່ນ້ຳອອກ.
4. ຄວາມສຳຄັນຂອງແຮ່ຢິບຊຳ (Significance)
① ດ້ານອຸດສາຫະກຳ: ເປັນວັດຖຸດິບຍຸດທະສາດທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້ໃນການຜະລິດຊີມັງ ເພື່ອຄວບຄຸມການແຂງຕົວຂອງປູນ.
② ດ້ານເສດຖະກິດ: ເປັນແຮ່ທາດທີ່ສ້າງລາຍຮັບເງິນຕາຕ່າງປະເທດໃຫ້ແກ່ ສປປ ລາວ ຢ່າງໝັ້ນຄົງ ຍ້ອນມີປະລິມານສຳຮອງມະຫາສານ ແລະ ເປັນທີ່ຕ້ອງການຂອງປະເທດເພື່ອນບ້ານ.
③ ດ້ານການກໍ່ສ້າງ: ເປັນວັດສະດຸຫຼັກທີ່ຊ່ວຍໃຫ້ການຕົບແຕ່ງອາຄານມີຄວາມສວຍງາມ, ນ້ຳໜັກເບົາ ແລະ ປອດໄພ.
5. ການນຳໃຊ້ໃນຂະແໜງການຕ່າງໆ (Usage)
① ອຸດສາຫະກຳຊີມັງ: ໃຊ້ປະສົມໃນການຜະລິດຊີມັງ (ປະມານ 3-5%) ເພື່ອ "ໜ່ວງ" ບໍ່ໃຫ້ຊີມັງແຂງຕົວໄວເກີນໄປໃນຂະນະໃຊ້ງານ.
② ວັດສະດຸກໍ່ສ້າງ: ໃຊ້ຜະລິດແຜ່ນຝ້າເພືດານ (Gypsum Board), ແຜ່ນກັ້ນຫ້ອງ ແລະ ບົວຕົບແຕ່ງ.
③ ກະສິກຳ: ໃຊ້ປັບສະພາບດິນແຂງ (ດິນດານ) ໃຫ້ລ້າວຊຸຍ, ຊ່ວຍລະບາຍນ້ຳ ແລະ ເພີ່ມທາດການຊຽມ-ກຳມະຖັນໃຫ້ແກ່ພືດ.
④ ດ້ານການແພດ ແລະ ສິລະປະ: ໃຊ້ຜະລິດປູນປາຣີ (Plaster of Paris) ສຳລັບເຮັດເຝືອກພັນກະດູກ ແລະ ຫຼໍ່ແບບປະຕິມາກຳ.
6. ວິທີການສະກັດ ແລະ ການປຸງແຕ່ງ (Processing)
① ການຂຸດຄົ້ນ: ຂຸດຄົ້ນແບບເປີດໜ້າດິນ (Open-pit Mining) ຍ້ອນຊັ້ນແຮ່ມັກຈະຢູ່ໃກ້ຜິວດິນ (ເລິກປະມານ 5-15 ແມັດ).
② ການບົດ ແລະ ຄັດແຍກ: ນຳຫີນຢິບຊຳມາບົດໃຫ້ມີຂະໜາດນ້ອຍ (ປະມານ 1-3 ນິ້ວ) ເພື່ອສົ່ງໃຫ້ໂຮງງານຊີມັງ ຫຼື ບົດເປັນຜົງລະອຽດ.
③ ການເຜົາ (Calcination): ນຳໄປເຜົາທີ່ອຸນຫະພູມປະມານ 150°C ເພື່ອໄລ່ນ້ຳອອກບາງສ່ວນ ໃຫ້ກາຍເປັນຜົງປູນຢິບຊຳທີ່ພ້ອມຂຶ້ນຮູບ.
7. ວິເຄາະຕະຫຼາດ ແລະ ລາຄາ (Market Analysis)
① ການກຳນົດລາຄາ: ຂຶ້ນກັບຄວາມບໍລິສຸດ (Purity) ຂອງແຮ່, ໂດຍທົ່ວໄປຕະຫຼາດຕ້ອງການຄວາມບໍລິສຸດ 90% ຂຶ້ນໄປ.
② ທ່າອ່ຽງ: ຄວາມຕ້ອງການໃນພາກພື້ນອາຊີ (ໂດຍສະເພາະ ຫວຽດນາມ ແລະ ໄທ) ຍັງສູງຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ຍ້ອນການຂະຫຍາຍຕົວຂອງຕົວເມືອງ ແລະ ພື້ນຖານໂຄງລ່າງ.
8. ແຫຼ່ງແຮ່ທົ່ວໂລກ (Global Sources)
🌍 ຈີນ: ຜູ້ຜະລິດແຮ່ຢິບຊຳລາຍໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງໂລກ.
🌍 ສະຫະລັດອາເມລິກາ ແລະ ສະເປນ: ມີອຸດສາຫະກຳການປຸງແຕ່ງຢິບຊຳທີ່ທັນສະໄໝ.
🌍 ໄທ: ຜູ້ຜະລິດ ແລະ ສົ່ງອອກລາຍໃຫຍ່ໃນອາຊີອາຄະເນ.
9. ແຫຼ່ງແຮ່ໃນ ສປປ ລາວ (Sources in Laos)
📍 ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ: (ເມືອງໄຊບູລີ, ເມືອງວິລະບູລີ, ເມືອງຈຳພອນ) ເປັນແຫຼ່ງຢິບຊຳທີ່ໃຫຍ່ ແລະ ສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງປະເທດ.
📍 ແຂວງວຽງຈັນ: ພົບເຫັນການເກີດຂອງຊັ້ນແຮ່ຢິບຊຳໃນບາງເຂດ ເຊັ່ນ ເມືອງເຟືອງ.
📍 ແຂວງບໍລິຄຳໄຊ ແລະ ຄຳມ່ວນ: ມີລາຍງານການຄົ້ນພົບຊັ້ນແຮ່ໃນແອ່ງຕະກອນ.
10. ນະໂຍບາຍຂອງພາກລັດ (Government Policy)
📜 ສົ່ງເສີມການປຸງແຕ່ງ: ລັດຖະບານສົ່ງເສີມໃຫ້ມີການສ້າງໂຮງງານຜະລິດແຜ່ນຝ້າຢິບຊຳພາຍໃນລາວ ເພື່ອສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນການສົ່ງອອກແຮ່ດິບ.
📜 ການຄຸ້ມຄອງສິ່ງແວດລ້ອມ: ເນັ້ນການຟື້ນຟູໜ້າດິນຫຼັງການຂຸດຄົ້ນໃຫ້ເປັນໜອງນ້ຳ ຫຼື ພື້ນທີ່ກະສິກຳຢ່າງເປັນລະບົບ.
11. ໂອກາດທາງດ້ານອາຊີບ (Career Opportunities)
❶ ນັກທໍລະນີສາດ (Geologist) ຄວບຄຸມຄຸນນະພາບ (Grade control) ຂອງຊັ້ນແຮ່.
❷ ວິສະວະກອນບໍ່ແຮ່ ວາງແຜນການຂຸດຄົ້ນ ແລະ ຈັດການເຄື່ອງຈັກໜັກ.
❸ ວິສະວະກອນຂະບວນການ ໃນໂຮງງານຜະລິດແຜ່ນຝ້າ ແລະ ວັດສະດຸກໍ່ສ້າງ.
❹ ຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານໂລຈິສະຕິກ ຈັດການການສົ່ງອອກແຮ່ໃນປະລິມານມະຫາສານ.
12. ເອກະສານອ້າງອີງ (References)
❶ ກົມທໍລະນີສາດ ແລະ ແຮ່ທາດ: www.dgm.gov.la
❷ ກະຊວງພະລັງງານ ແລະ ບໍ່ແຮ່: www.mem.gov.la
❸ U.S. Geological Survey (USGS) - Gypsum Statistics: www.usgs.gov
❹ International Gypsum Association: www.gypsum.org
13. ຊ່ອງທາງການຕິດຕໍ່ ແລະ ຕິດຕາມຂໍ້ມູນວິຊາການ
ທ່ານສາມາຕິດຕໍ່ສອບຖາມ ຫຼື ຕິດຕາມຄວາມຮູ້ດ້ານທໍລະນີສາດ ແລະ ບໍ່ແຮ່ທີ່ທັນສະໄໝໄດ້ທີ່:
❶ ທ່ານ Anousone XAYYALATH
❷ 📱 ໂທ: 020 55296290
❸ 📧 ອີເມວ: anousone11@gmail.com
❹ 🌐 Blogger: anousonexayyalath.blogspot.com
❺ 📱 Facebook: Anousone XAYYALATH (ANSXYL)
#Gypsum #ແຮ່ຢິບຊຳ #SavannakhetMining #ConstructionMaterials #AnousoneXAYYALATH #ທໍລະນີສາດ #ວັດສະດຸກໍ່ສ້າງ #CementIndustry #Geology #LaoMinerals #CaSO4 #ANSXYL
