ແຮ່ຊືນ-ສັງກະສີ (Lead-Zinc): ຄູ່ແຝດອຸດສາຫະກຳ ແລະ ເຕັກນິກການຜະລິດແຮ່ເຂັ້ມຂຸ້ນ
ສະບາຍດີເພື່ອນໆທຸກທ່ານ! ມື້ນີ້ ເພຈ Anousone XAYYALATH ຈະພາມາທຳຄວາມຮູ້ຈັກກັບແຮ່ທາດທີ່ເປັນ "ຄູ່ຫູ" ກັນໃນທາງທໍລະນີສາດ ນັ້ນກໍຄື "ແຮ່ຊືນ ແລະ ສັງກະສີ". ສອງແຮ່ນີ້ມັກຈະພົບເຫັນຢູ່ໃນສາຍແຮ່ດຽວກັນ ແລະ ມີບົດບາດສຳຄັນໃນການປົກປ້ອງໂຄງສ້າງເຫຼັກ ແລະ ການເກັບຮັກສາພະລັງງານຂອງໂລກ.
1. ຄວາມໝາຍ (Definition)
ແຮ່ຊືນ-ສັງກະສີ ແມ່ນກຸ່ມແຮ່ທາດໂລຫະພື້ນຖານ (Base Metals) ທີ່ເກີດຮ່ວມກັນໃນຮູບແບບຂອງແຮ່ຊັນຟາຍ (Sulfide minerals).
ແຮ່ຊືນ (Lead): ໄດ້ມາຈາກແຮ່ ກາເລນາ (Galena - PbS) ມີສີເທົາເງິນ, ໜັກ ແລະ ອ່ອນ.
ແຮ່ສັງກະສີ (Zinc): ໄດ້ມາຈາກແຮ່ ສະຟາເລີໄຣ (Sphalerite - ZnS) ມີສີຕັ້ງແຕ່ນ້ຳຕານ, ເຫຼືອງ ຈົນຮອດດຳ.
2. ຄຸນສົມບັດ (Properties)
ຊືນ: ມີຄວາມໜາແໜ້ນສູງ, ຈຸດຫຼອມລະລາຍຕ່ຳ, ສາມາດປ້ອງກັນລັງສີ ແລະ ທົນທານຕໍ່ການກັດສີ້ຽນຈາກອາຊິດ.
ສັງກະສີ: ມີຄວາມສາມາດໃນການເຄືອບຜິວເຫຼັກເພື່ອປ້ອງກັນໝ້ຽງ (Galvanization), ມີຄວາມແຂງແຮງປານກາງ ແລະ ສາມາດຫຼໍ່ຫຼອມເປັນຮູບຮ່າງຕ່າງໆໄດ້ງ່າຍ.
3. ຄວາມສຳຄັນ (Importance)
ແຮ່ຊືນ-ສັງກະສີ ແມ່ນຫົວໃຈຂອງອຸດສາຫະກຳໜັກ. ຖ້າບໍ່ມີສັງກະສີ, ໂຄງສ້າງເຫຼັກ, ຂົວ ແລະ ລົດຍົນ ຈະຖືກໝ້ຽງກັດສີ້ຽນຢ່າງວ່ອງໄວ. ສ່ວນຊືນ ກໍເປັນພື້ນຖານຂອງລະບົບໄຟຟ້າໃນຍານພາຫະນະທົ່ວໂລກ.
4. ການນຳໃຊ້ (Usage)
ສັງກະສີ (Zinc): ໃຊ້ເຄືອບເຫຼັກ (Galvanizing) ເພື່ອປ້ອງກັນໝ້ຽງ, ໃຊ້ຜະລິດໂລຫະປະສົມ (Alloy) ເຊິ່ງເປັນສ່ວນປະກອບຂອງເຄື່ອງຈັກ ແລະ ອຸປະກອນໄຟຟ້າ.
ຊືນ (Lead): ໃຊ້ຜະລິດໝໍ້ໄຟລົດຍົນ, ແຜ່ນກັ້ນລັງສີ X-ray ແລະ ໃຊ້ໃນອຸດສາຫະກຳສາຍເຄເບີນໃຕ້ນ້ຳ.
5. ວິທີການສະກັດແຮ່ເຂັ້ມຂຸ້ນ (Mineral Concentration Methods)
ເນື່ອງຈາກແຮ່ທີ່ຂຸດຂຶ້ນມາຈາກບໍ່ ມັກຈະມີຫີນ ແລະ ສິ່ງເຈືອປົນອື່ນໆ, ຈຶ່ງຕ້ອງຜ່ານຂະບວນການສະກັດໃຫ້ເປັນ "ແຮ່ເຂັ້ມຂຸ້ນ" (Concentrate) ກ່ອນຈະສົ່ງໄປໂຮງງານຖະຫຼຸງ. ວິທີການຫຼັກໆມີດັ່ງນີ້:
ການບົດ ແລະ ຄັດແຍກຂະໜາດ (Crushing & Grinding): ນຳຫີນແຮ່ມາບົດໃຫ້ລະອຽດເປັນຜົງ ເພື່ອໃຫ້ເມັດແຮ່ຫຼຸດອອກຈາກຫີນສິ່ງເຈືອປົນ.
ການຄັດແຍກດ້ວຍວິທີຟູຟອງ (Froth Flotation): ນີ້ແມ່ນວິທີທີ່ນິຍົມທີ່ສຸດສຳລັບແຮ່ຊືນ-ສັງກະສີ. ໂດຍການນຳຜົງແຮ່ໄປປະສົມກັບນ້ຳ ແລະ ສານເຄມີພິເສດໃນອ່າງໃຫຍ່ ແລ້ວເປົ່າອາກາດໃຫ້ເກີດຟອງ.
ເມັດແຮ່ທີ່ມີຄ່າຈະເກາະຕິດກັບຟອງສະບູແລ້ວຟູຂຶ້ນມາເທິງໜ້ານ້ຳ.
ຈາກນັ້ນກໍປາດເອົາຟອງແຮ່ນັ້ນໄປຕາກແຫ້ງ ກາຍເປັນ "ແຮ່ເຂັ້ມຂຸ້ນ".
ການແຍກດ້ວຍຄວາມຖ່ວງຈຳເພາະ (Gravity Separation): ໃຊ້ໃນບາງກໍລະນີທີ່ແຮ່ມີນ້ຳໜັກຕ່າງກັບຫີນຢ່າງຊັດເຈນ.
6. ຕະຫຼາດ ແລະ ລາຄາ (Market & Price)
ຕະຫຼາດ: ອ້າງອີງລາຄາຈາກຕະຫຼາດ LME ເປັນຫຼັກ.
ທ່າອ່ຽງ: ຄວາມຕ້ອງການສັງກະສີມີທ່າອ່ຽງເພີ່ມຂຶ້ນຕາມການຂະຫຍາຍຕົວຂອງການກໍ່ສ້າງພື້ນຖານໂຄງລ່າງ ແລະ ອຸດສາຫະກຳລົດຍົນໃນອາຊີ.
7. ແຫຼ່ງແຮ່ທີ່ມີໃນປະຈຸບັນ (Sources)
ໃນ ສປປ ລາວ: ລາວມີທ່າແຮງສູງໃນການຜະລິດແຮ່ຊືນ-ສັງກະສີ:
ເຂດເມືອງກາສີ ແລະ ວັງວຽງ (ແຂວງວຽງຈັນ): ເປັນແຫຼ່ງທີ່ມີການຂຸດຄົ້ນ ແລະ ປຸງແຕ່ງແຮ່ເຂັ້ມຂຸ້ນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ.
ແຂວງຊຽງຂວາງ: ມີການຄົ້ນພົບສາຍແຮ່ທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງ.
ບໍ່ແຮ່ ເຊໂປນ (ສະຫວັນນະເຂດ): ກໍມີການຜະລິດແຮ່ຊືນ-ສັງກະສີ ເຂັ້ມຂຸ້ນເພື່ອສົ່ງອອກ.
8. ການສົ່ງເສີມຈາກພາກລັດ (Government Promotion)
ການສ້າງໂຮງງານຖະຫຼຸງ: ລັດຖະບານສົ່ງເສີມໃຫ້ບໍລິສັດບໍ່ແຮ່ ຫັນມາສ້າງໂຮງງານຖະຫຼຸງເປັນແທ່ງໂລຫະ (Ingots) ຢູ່ພາຍໃນລາວ ແທນການສົ່ງອອກແຮ່ເຂັ້ມຂຸ້ນ ເພື່ອສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນຕົ້ນທຶນການຂົນສົ່ງ.
ມາດຕະຖານສິ່ງແວດລ້ອມ: ພາກລັດເຂັ້ມງວດໃນການຄຸ້ມຄອງ "ຫາງແຮ່" (Tailings) ຈາກໂຮງງານສະກັດແຮ່ ເພາະສານເຄມີທີ່ໃຊ້ໃນຂະບວນການຟູຟອງ ແລະ ສານຊືນ ອາດສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມຖ້າຈັດການບໍ່ຖືກວິທີ.
ການຖ່າຍໂອນເຕັກໂນໂລຊີ: ສົ່ງເສີມໃຫ້ມີການນຳໃຊ້ເຄື່ອງຈັກທີ່ທັນສະໄໝ ແລະ ການຝຶກອົບຮົມແຮງງານລາວ ໃຫ້ມີທັກສະໃນການຄວບຄຸມລະບົບການສະກັດແຮ່ທີ່ຊັບຊ້ອນ.
ສະຫຼຸບ: ແຮ່ຊືນ-ສັງກະສີ ແມ່ນຊັບພະຍາກອນພື້ນຖານທີ່ລາວເຮົາມີທ່າແຮງ. ການພັດທະນາເຕັກນິກການສະກັດໃຫ້ໄດ້ມາດຕະຖານ ແລະ ການສົ່ງເສີມການຖະຫຼຸງພາຍໃນ ຈະເປັນກຸນແຈສຳຄັນໃນການສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງໃຫ້ແກ່ເສດຖະກິດລາວ.
ຕິດຕາມຂໍ້ມູນວິຊາການດີໆແບບນີ້ໄດ້ທີ່:
Blogger: Anousone XAYYALATH
Facebook: Anousone XAYYALATH
#ແຮ່ຊືນ #ແຮ່ສັງກະສີ #LeadZinc #MiningLaos #AnousoneXAYYALATH #ທໍລະນີສາດ #ການສະກັດແຮ່ #Flotation
