ESMS ແມ່ນຫຍັງ?

ESMS (Environmental and Social Management System): ລະບົບການຈັດການດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມ - ເຄື່ອງມືຫຼັກໃນການຂັບເຄື່ອນຄວາມຍືນຍົງຂອງໂຄງການບໍ່ແຮ່

---

1. ESMS ແມ່ນຫຍັງ? ຄຳນິຍາມ ແລະ ຄວາມສຳຄັນ

(11,1  ESMS (Environmental and Social Management System) ຫຼື ລະບົບການຈັດການດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມ ແມ່ນ ຊຸດຂອງຂະບວນການ, ນະໂຍບາຍ, ແລະ ຂັ້ນຕອນການດຳເນີນງານ ທີ່ບໍລິສັດ ຫຼື ໂຄງການຕ້ອງຈັດຕັ້ງຂຶ້ນ ເພື່ອ ກຳນົດ, ປະເມີນ, ຈັດການ, ແລະ ຕິດຕາມຜົນກະທົບ ແລະ ຄວາມສ່ຽງດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມ ທີ່ເກີດຈາກກິດຈະກຳຂອງຕົນ.

(21,2  ESMS ບໍ່ແມ່ນເອກະສານທີ່ຖືກສ້າງຂຶ້ນຄັ້ງດຽວ ແລ້ວວາງໄວ້, ຫາກມັນເປັນ ຂະບວນການທີ່ມີການເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ຕໍ່ເນື່ອງ (dynamic and continuous process) ທີ່ຖືກລິເລີ່ມ ແລະ ສະໜັບສະໜູນໂດຍຝ່າຍບໍລິຫານ. ມັນຊ່ວຍໃຫ້ບໍລິສັດສາມາດ ຈັດການຄວາມສ່ຽງ ແລະ ຜົນກະທົບດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມໃນແບບທີ່ມີລະບົບ ແລະ ໂຄງສ້າງ (structured way) ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ.

(31,3  ຄວາມສຳຄັນຂອງ ESMS ສຳລັບໂຄງການບໍ່ແຮ່ ແມ່ນ:

1)    ເປັນຂໍ້ກຳນົດບັງຄັບຂອງ IFC Performance Standard 1: IFC PS1 ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ຜູ້ພັດທະນາໂຄງການຕ້ອງມີ ESMS ເພື່ອຈັດການຄວາມສ່ຽງ ແລະ ຜົນກະທົບດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມ.

2)    ເປັນກົນໄກການປະຕິບັດຕາມ ESIA ແລະ ESG: ຫຼັງຈາກການປະເມີນຜົນກະທົບ (ESIA) ໄດ້ສຳເລັດ, ESMS ແມ່ນເຄື່ອງມືທີ່ໃຊ້ໃນການ ນຳເອົາມາດຕະການຫຼຸດຜ່ອນ ແລະ ແຜນການຈັດການ ເຂົ້າສູ່ການປະຕິບັດຕົວຈິງ ໃນລະຫວ່າງການດຳເນີນງານຂອງໂຄງການ.

3)    ສ້າງຄວາມໄວ້ເນື້ອເຊື່ອໃຈໃຫ້ແກ່ນັກລົງທຶນ ແລະ ສະຖາບັນການເງິນ: ສະຖາບັນການເງິນສາກົນ ເຊັ່ນ IFC ແລະ ທະນາຄານທີ່ປະຕິບັດຕາມຫຼັກການເສັ້ນສູນສູດ (Equator Principles) ຈະພິຈາລະນາ ESMS ເປັນປັດໃຈສຳຄັນໃນການຕັດສິນໃຈໃຫ້ສິນເຊື່ອ.

---

2. ຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງ ESMS, ESIA, ແລະ IFC Performance Standards

ເພື່ອໃຫ້ນັກສຶກສາ ແລະ ນັກຄົ້ນຄວ້າເຂົ້າໃຈຢ່າງຊັດເຈນ, ຄວນເບິ່ງຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງ 3 ແນວຄວາມຄິດນີ້:

ແນວຄວາມຄິດ	ບົດບາດ ແລະ ໄລຍະເວລາ	ຄວາມສຳພັນກັບ ESMS
ESIA (Environmental and Social Impact Assessment)	ເປັນ ເຄື່ອງມືການປະເມີນ (Assessment Tool) ທີ່ໃຊ້ ກ່ອນ ການກໍ່ສ້າງ ເພື່ອກຳນົດຜົນກະທົບທີ່ອາດເກີດຂຶ້ນ	ESIA ແມ່ນ ຂໍ້ມູນນຳເຂົ້າ (Input) ທີ່ສຳຄັນຂອງ ESMS ເພື່ອນຳໄປສ້າງແຜນການຈັດການ
ESMS (Environmental and Social Management System)	ເປັນ ລະບົບການຈັດການ (Management System) ທີ່ໃຊ້ ຕະຫຼອດຮອບວຽນຂອງໂຄງການ (ກໍ່ສ້າງ, ດຳເນີນງານ, ປິດ)	ESMS ແມ່ນ ເຄື່ອງມືການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ແລະ ຕິດຕາມ (Implementation & Monitoring Tool)
IFC Performance Standards	ເປັນ ມາດຕະຖານສາກົນ (International Standards) ທີ່ກຳນົດຄວາມຄາດຫວັງດ້ານການປະຕິບັດ	ESMS ແມ່ນ ກົນໄກ (Mechanism) ທີ່ບໍລິສັດໃຊ້ ເພື່ອຮັບປະກັນວ່າຕົນປະຕິບັດຕາມ IFC Performance Standards

ໂດຍຫຍໍ້: ESIA ກຳນົດ "ຫຍັງ" ທີ່ຕ້ອງເຮັດ, IFC ກຳນົດ "ມາດຕະຖານ" ທີ່ຕ້ອງບັນລຸ, ແລະ ESMS ແມ່ນ "ວິທີ" ທີ່ໃຊ້ເພື່ອເຮັດມັນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ.

---

3. ອົງປະກອບຫຼັກຂອງ ESMS (ມີ 9 ອົງປະກອບ)

IFC ໄດ້ກຳນົດ ESMS ວ່າປະກອບດ້ວຍ 9 ອົງປະກອບຫຼັກ (9 Core Elements) ເຊິ່ງສາມາດປັບໃຊ້ໄດ້ຕາມຂະໜາດ ແລະ ລັກສະນະຂອງໂຄງການ. ອົງປະກອບເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນ:

ອົງປະກອບ	ລາຍລະອຽດ
1. ນະໂຍບາຍດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມ (E&S Policy)	ກຳນົດຫຼັກການ, ວິໄສທັດ, ແລະ ຄຳໝັ້ນສັນຍາຂອງບໍລິສັດ ໃນການຈັດການດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມ
2. ການກຳນົດ ແລະ ປະເມີນຄວາມສ່ຽງ ແລະ ຜົນກະທົບ (Risk & Impact Identification)	ກຳນົດ ແລະ ຈັດລຳດັບຄວາມສ່ຽງ ແລະ ຜົນກະທົບດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບໂຄງການ
3. ແຜນການດຳເນີນງານ (Management Programs / Action Plans)	ສ້າງແຜນການ ແລະ ມາດຕະການ ເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນ, ຈັດການ, ແລະ ຕິດຕາມຄວາມສ່ຽງ ແລະ ຜົນກະທົບທີ່ກຳນົດໄວ້
4. ຄວາມສາມາດ ແລະ ຄວາມຊຳນານຂອງອົງການ (Organizational Capacity & Competency)	ກຳນົດບົດບາດ, ໜ້າທີ່, ແລະ ຄວາມຮັບຜິດຊອບ ພ້ອມທັງການຝຶກອົບຮົມພະນັກງານ ເພື່ອໃຫ້ສາມາດປະຕິບັດ ESMS ໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ
5. ການປະຕິບັດຕາມຂໍ້ກຳນົດທາງກົດໝາຍ (Legal Compliance)	ກຳນົດ ແລະ ປະຕິບັດຕາມກົດໝາຍ, ລະບຽບ, ແລະ ຂໍ້ກຳນົດທີ່ກ່ຽວຂ້ອງທັງໃນລະດັບຊາດ ແລະ ສາກົນ
6. ການກຽມພ້ອມ ແລະ ຕອບສະໜອງຕໍ່ເຫດການສຸກເສີນ (Emergency Preparedness & Response)	ວາງແຜນການຮັບມືກັບເຫດການສຸກເສີນ ເຊັ່ນ: ອຸປະຕິເຫດ, ໄຟໄໝ້, ຫຼື ການຮົ່ວໄຫຼຂອງສານເຄມີ
7. ການຕິດຕາມ ແລະ ການລາຍງານ (Monitoring & Reporting)	ວັດແທກ ແລະ ຕິດຕາມຜົນການປະຕິບັດງານຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ພ້ອມທັງຈັດທຳລາຍງານໃຫ້ແກ່ພາກສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ
8. ການທົບທວນ ແລະ ປັບປຸງຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ (Continuous Review & Improvement)	ປະເມີນປະສິດທິພາບຂອງ ESMS ເປັນປະຈຳ ແລະ ປັບປຸງໃຫ້ດີຂຶ້ນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ
9. ການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງຜູ້ມີສ່ວນຮ່ວມ (Stakeholder Engagement)	ສື່ສານ ແລະ ປຶກສາຫາລືກັບຜູ້ມີສ່ວນຮ່ວມ (ຊຸມຊົນ, ລັດຖະບານ, ພະນັກງານ) ຢ່າງເປັນລະບົບ ພ້ອມທັງມີກົນໄກການຮັບຄຳຮ້ອງຮຽນ

---

4. ESMS ໃນອຸດສາຫະກຳບໍ່ແຮ່: ການນຳໃຊ້ໃນພາກປະຕິບັດ

4.1. ໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່, ESMS ມີບົດບາດສຳຄັນໃນການ ເຊື່ອມໂຍງດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມ ເຂົ້າກັບດ້ານວິສະວະກຳ ແລະ ການດຳເນີນງານ ໃນສະຖານທີ່. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ:

• ການຈັດການກົກຫາງ (Tailings Management): ESMS ຕ້ອງມີຄວາມສຳພັນ ແລະ ເປັນຂໍ້ມູນໃຫ້ແກ່ ລະບົບການຈັດການກົກຫາງ (Tailings Management System - TMS) ເພື່ອຮັບປະກັນຄວາມປອດໄພ.
• ການຕິດຕາມດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ: ESMS ກຳນົດວິທີການ ແລະ ຄວາມຖີ່ຂອງການຕິດຕາມຄຸນນະພາບນ້ຳ, ອາກາດ, ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມອື່ນໆ.
• ການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງຊຸມຊົນ: ESMS ກຳນົດຂັ້ນຕອນການປຶກສາຫາລືກັບຊຸມຊົນ ແລະ ກົນໄກການຮັບຄຳຮ້ອງຮຽນ.

4.2.     ບໍລິສັດບໍ່ແຮ່ຫຼາຍແຫ່ງ ເຊັ່ນ BCI Minerals ໄດ້ນຳໃຊ້ ESMS ທີ່ອີງໃສ່ IFC Performance Standard 1 ເພື່ອຮັບປະກັນການປະຕິບັດຕາມ ແລະ ຈັດການການມີສ່ວນຮ່ວມກັບຜູ້ມີສ່ວນຮ່ວມ.

---

5. ຂັ້ນຕອນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ESMS (ສຳລັບໂຄງການບໍ່ແຮ່)

ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ESMS ສາມາດແບ່ງອອກເປັນ 4 ຂັ້ນຕອນຫຼັກ ດັ່ງນີ້:

ຂັ້ນຕອນ	ລາຍລະອຽດ
ຂັ້ນຕອນທີ 1: ການວາງແຜນ (Planning)	ກຳນົດນະໂຍບາຍ E&S, ກຳນົດຄວາມສ່ຽງ ແລະ ຜົນກະທົບ (ຜ່ານ ESIA), ແລະ ສ້າງແຜນການຈັດການ
ຂັ້ນຕອນທີ 2: ການຈັດຕັ້ງ ແລະ ການສ້າງຄວາມສາມາດ (Organizing & Capacity Building)	ກຳນົດໂຄງສ້າງອົງການ, ມອບໝາຍບົດບາດ ແລະ ໜ້າທີ່, ຝຶກອົບຮົມພະນັກງານ
ຂັ້ນຕອນທີ 3: ການປະຕິບັດ ແລະ ການຕິດຕາມ (Implementation & Monitoring)	ປະຕິບັດຕາມແຜນການ, ຕິດຕາມຜົນການປະຕິບັດ, ແລະ ຈັດທຳລາຍງານ
ຂັ້ນຕອນທີ 4: ການທົບທວນ ແລະ ປັບປຸງ (Review & Improvement)	ປະເມີນປະສິດທິພາບຂອງ ESMS, ຮຽນຮູ້ຈາກບົດຮຽນ, ແລະ ປັບປຸງຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ

---

6. ຄຳຖາມທີ່ພົບເລື້ອຍ (FAQ) ສຳລັບນັກສຶກສາ

ຖາມ: ESMS ຕ່າງຈາກ ESIA ແນວໃດ?
 

ຕອບ: ESIA ແມ່ນການປະເມີນຜົນກະທົບ ຄັ້ງດຽວ ກ່ອນເລີ່ມໂຄງການ, ສ່ວນ ESMS ແມ່ນ ລະບົບການຈັດການຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ຕະຫຼອດຊີວິດຂອງໂຄງການ.

1.    ຖາມ: ໂຄງການຂະໜາດນ້ອຍຕ້ອງມີ ESMS ບໍ?
ຕອບ: ແມ່ນ, ແຕ່ລະດັບຄວາມຊັບຊ້ອນ ແລະ ລາຍລະອຽດຂອງ ESMS ຄວນ ສອດຄ່ອງກັບຂະໜາດ ແລະ ລັກສະນະຂອງໂຄງການ.

2.    ຖາມ: ESMS ກ່ຽວຂ້ອງກັບ IFC Performance Standard ຂໍ້ໃດ?
ຕອບ: ຫຼັກຂອງ ESMS ແມ່ນຖືກກຳນົດໄວ້ໃນ IFC Performance Standard 1 (PS1): Assessment and Management of Environmental and Social Risks and Impacts.

---

ບົດສະຫຼຸບ

·       ESMS (Environmental and Social Management System) ແມ່ນ ລະບົບການຈັດການທີ່ສຳຄັນ ທີ່ຊ່ວຍໃຫ້ໂຄງການບໍ່ແຮ່ສາມາດ ກຳນົດ, ປະເມີນ, ຈັດການ, ແລະ ຕິດຕາມ ຄວາມສ່ຽງ ແລະ ຜົນກະທົບດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມ ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ຕະຫຼອດຮອບວຽນຂອງໂຄງການ.

·       ມັນເປັນ ຂໍ້ກຳນົດບັງຄັບ ພາຍໃຕ້ IFC Performance Standard 1 ແລະ ເປັນ ເຄື່ອງມືທີ່ສຳຄັນ ສຳລັບບໍລິສັດທີ່ຕ້ອງການດຶງດູດການລົງທຶນຈາກສະຖາບັນການເງິນສາກົນ. ການເຂົ້າໃຈ ESMS ຈະຊ່ວຍໃຫ້ນັກສຶກສາ ແລະ ນັກຄົ້ນຄວ້າເຫັນພາບລວມຂອງ ການນຳເອົາມາດຕະຖານສາກົນ ເຂົ້າສູ່ການປະຕິບັດຕົວຈິງ ໃນລະດັບໂຄງການ ແລະ ເຂົ້າໃຈວ່າ ESG, ESIA, IFC, ICMM, ແລະ ESMS ລ້ວນແຕ່ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງລະບົບນິເວດມາດຕະຖານທີ່ເຊື່ອມໂຍງກັນ ເພື່ອຮັບປະກັນການພັດທະນາແບບຍືນຍົງຂອງອຸດສາຫະກຳບໍ່ແຮ່.

---

#ESMS #EnvironmentalAndSocialManagementSystem #IFC #PerformanceStandard1 #ການຈັດການຄວາມສ່ຽງ #ສິ່ງແວດລ້ອມ #ສັງຄົມ #ບໍ່ແຮ່ #ການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ #ESG #ESIA #ນັກສຶກສາ #ການຄົ້ນຄວ້າ #ມາດຕະຖານສາກົນ #WorldBank #ການລົງທຶນ