ແຮ່ມັງການ (Manganese Ore)

 

Pyrolusite (MnO₂)                                         Psilomelane / Romanechite

    ແຮ່ຫຼັກທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດ                                                       ກຸ່ມແຮ່ສີດຳແຂງ

Manganite - ແຮ່ເສັ້ນໃຍແຂງ

Rhodochrosite (MnCO₃) - ແຮ່ຄາໂບເນດສີບົວ

ແຮ່ມັງການ (Manganese Ore)

ຄຳຄົ້ນຫາທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ: ແຮ່ມັງການ, ແຮ່ມັງການ pyrolusite, ແຮ່ມັງການ psilomelane, ແຮ່ມັງການ manganite, ແຮ່ມັງການ rhodochrosite, ແຮ່ມັງການທຳມະຊາດ, ແຮ່ມັງການໃນລາວ, ແຮ່ມັງການແມ່ນຫຍັງ, ແຫຼ່ງມັງການ, ແຫຼ່ງແຮ່ມັງການໃນລາວ

1. ແຮ່ມັງການແມ່ນຫຍັງ?

ແຮ່ມັງການ ແມ່ນຫີນ, ແຮ່ ຫຼື ວັດຖຸທາງທໍລະນີວິທະຍາທີ່ມີມັງການປະກອບຢູ່ໃນປະລິມານ ແລະ ຮູບແບບທີ່ອາດສາມາດສຳຫຼວດ, ຂຸດຄົ້ນ ແລະ ປຸງແຕ່ງໃຫ້ເກີດຄຸນຄ່າທາງເສດຖະກິດ. ມັງການເປັນໂລຫະແຂງ, ເປາະ ສີເທົາຂາວ ທີ່ບໍ່ພົບຢູ່ໂດດໆໃນທຳມະຊາດ ແຕ່ຈະປະສົມກັບທາດອື່ນຢູ່ໃນຮູບແຮ່ອອກຊິເຈນ, ໄຮດຣັອກຊາຍ, ຊິລິເກດ ຫຼື ຄາໂບເນດ ປັດຈຸບັນມີແຮ່ທີ່ມີມັງການປະກອບຫຼາຍກວ່າ 460 ຊະນິດທີ່ຮູ້ຈັກ ແຕ່ມີພຽງບາງຊະນິດເທົ່ານັ້ນທີ່ຂຸດຄົ້ນເປັນແຮ່ອຸດສາຫະກຳໄດ້.

ຄວນແຍກຄວາມໝາຍຂອງ "ມັງການ" ກັບ "ແຮ່ມັງການ" ໃຫ້ຊັດ. ມັງການແມ່ນທາດເຄມີ Mn, ແຕ່ແຮ່ມັງການແມ່ນວັດຖຸທີ່ມີມັງການປົນຢູ່ກັບຫີນ ຫຼື ແຮ່ອື່ນ. ແຮ່ຫຼັກທີ່ໃຊ້ຂຸດຄົ້ນມັງການທົ່ວໂລກແມ່ນ pyrolusite ຊຶ່ງເປັນແຮ່ມັງການອອກຊິເຈນ.

2. ຊື່ທົ່ວໄປ ແລະ ຂໍ້ມູນທາງເຄມີ

ລາຍການ	ຂໍ້ມູນ
ຊື່ທົ່ວໄປ	ແຮ່ມັງການ, ມັງການສິນແຮ່
ຊື່ພາສາອັງກິດ	Manganese ore
ຊື່ແຮ່ຫຼັກ	Pyrolusite
ຊື່ທາງເຄມີຂອງທາດມັງການ	Manganese
ສັນຍາລັກທາງເຄມີ	Mn
ເລກອະຕອມ	25
ສູດເຄມີຂອງ pyrolusite	MnO₂
ລັກສະນະການຈັບໂຕ	ເປັນແທ່ງຍາວແບບສີ່ຫຼ່ຽມ
ຄວາມໜາແໜ້ນ	ປະມານ 4.8 g/cm³
ຄວາມແຂງ	ປະມານ 6–6.5 ຕາມ Mohs (ແຂງກວ່າ galena ຫຼາຍ)
ສີ ແລະ ຄວາມມັນວາວ	ສີເທົາເຫຼັກເຖິງດຳ, ມັນວາວແບບໂລຫະ, ເປື້ອນມືເປັນຮອຍດຳງ່າຍເມື່ອສຳຜັດ
ຄວາມອຸດົມສົມບູນໃນເປືອກໂລກ	ປະມານ 950 ມິລິກຣາມ/ກິໂລກຣາມ (0.095%)

ຄຸນສົມບັດຫຼັກຂອງ pyrolusite ຄື: ແຂງ, ໜັກພໍສົມຄວນ, ເປັນສີດຳຫຼືເທົາເຫຼັກ ມີຮອຍຂູດ (streak) ເປັນສີດຳ ເມື່ອຈັບແລ້ວມັກເປື້ອນມືເປັນຄາບດຳ ຊຶ່ງເປັນລັກສະນະທີ່ໃຊ້ຈຳແນກແຮ່ຊະນິດນີ້ໄດ້ງ່າຍ.

3. ແຮ່ປະກອບ ແລະ ຮູບແບບທີ່ມັງການພົບ

ແຮ່ / ວັດຖຸທີ່ພົບຮ່ວມ	ບົດບາດໃນແຫຼ່ງແຮ່ມັງການ
Pyrolusite (MnO₂)	ແຮ່ມັງການຫຼັກທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດ ແລະ ພົບຫຼາຍທີ່ສຸດໃນທຸກປະເພດແຫຼ່ງແຮ່
Psilomelane / Romanechite	ກຸ່ມແຮ່ມັງການອອກຊິເຈນສີດຳແຂງ ມັກພົບປົນຢູ່ຮ່ວມກັບ pyrolusite ໃນຫີນກ້ອນມົນ
Manganite	ແຮ່ມັງການອີກຊະນິດໜຶ່ງ ພົບໜ້ອຍກວ່າ pyrolusite ຫຼາຍ
Rhodochrosite (MnCO₃)	ແຮ່ມັງການທີ່ຢູ່ໃນຮູບຄາໂບເນດ; ເມື່ອຢູ່ໃນທີ່ໆອາກາດເຂົ້າເຖິງ ອາດປ່ຽນສະພາບໄປເປັນ pyrolusite ໄດ້
Limonite, Hematite, Quartz	ວັດຖຸປົນທີ່ພົບຮ່ວມກັບແຮ່ມັງການຢູ່ໃນຫຼາຍແຫຼ່ງ

ໂດຍທົ່ວໄປ pyrolusite ມັກພົບຢູ່ໃນຮູບກ້ອນມົນ, ເສັ້ນໃຍ ຫຼື ກ້ອນທີ່ບໍ່ມີຮູບຮ່າງແນ່ນອນ ບາງບ່ອນຈະປ່ຽນສະພາບມາຈາກແຮ່ມັງການຊະນິດອື່ນ ເຊັ່ນ rhodochrosite ທີ່ຖືກອາກາດ-ນ້ຳສຳຜັດເປັນເວລາດົນ.

4. ການເກີດຕົວຂອງແຫຼ່ງແຮ່ມັງການ

4.1 ແຫຼ່ງທີ່ເກີດຈາກການສະສົມຕົວໃນຕະກອນ ແລະ ໃນເຂດອາກາດຮ້ອນຊຸ່ມ
ແຫຼ່ງແຮ່ມັງການທີ່ມີຄຸນຄ່າທາງເສດຖະກິດສ່ວນຫຼາຍທີ່ສຸດ ເກີດຈາກການສະສົມຕົວໃນຕະກອນ ຫຼື ໃນເຂດອາກາດຮ້ອນຊຸ່ມ ໂດຍນ້ຳໃຕ້ດິນທີ່ມີມັງການລະລາຍຢູ່ ຈະເກີດປະຕິກິລິຍາກັບອາກາດ ແລ້ວຕົກຕະກອນເປັນແຮ່ມັງການອອກຊິເຈນ ຂະບວນການນີ້ມັກເກີດຂຶ້ນໃກ້ຜິວດິນ ໃນເຂດອາກາດຮ້ອນ-ຊຸ່ມທີ່ມີລະດູຝົນ ແລະ ລະດູແລ້ງສະຫຼັບກັນ ໂດຍແຮ່ຈະສະສົມຕົວເປັນກ້ອນມົນ ຫຼື ເປັນຊັ້ນຢູ່ໃນດິນທີ່ຖືກຊະລ້າງ, ຕະກອນທະເລ ຫຼື ຕະກອນຄ້າງ.

4.2 ແຫຼ່ງທີ່ເກີດຈາກນ້ຳຮ້ອນໃຕ້ດິນ
ແຮ່ pyrolusite ຍັງພົບຢູ່ໃນສາຍແຮ່ທີ່ເກີດຈາກນ້ຳຮ້ອນໃຕ້ດິນ ໂດຍຕົກຕະກອນອອກມາຈາກນ້ຳຮ້ອນທີ່ໄຫຼຜ່ານຮອຍແຕກຂອງຫີນ ໃນສະພາບອາກາດອອກຊິເຈນສູງ.

4.3 ແຫຼ່ງທີ່ເກີດຈາກກິດຈະກຳພູໄຟໃຕ້ນ້ຳ
ບາງແຫຼ່ງເກີດຈາກກິດຈະກຳພູໄຟໃຕ້ນ້ຳ ຫຼື ໃນນ້ຳຕົມ, ທະເລສາບ ແລະ ໜອງນ້ຳຕື້ນ ຊຶ່ງມັງການລະລາຍຢູ່ໃນນ້ຳຈະຄ່ອຍໆຕົກຕະກອນເປັນຊັ້ນແຮ່.

5. ຄຸນສົມບັດຂອງແຮ່ມັງການທີ່ສຳຄັນຕໍ່ການປະເມີນ

ປັດໃຈ	ຄວາມໝາຍຕໍ່ແຮ່ມັງການ
ປະລິມານມັງການ	ວັດເປັນ % Mn; ຕ້ອງໄດ້ຈາກການສຸ່ມຕົວຢ່າງ ແລະ ວິເຄາະທີ່ຖືກວິທີ ແຮ່ຄຸນນະພາບດີມັກມີ Mn ສູງກວ່າ 40%
ອັດຕາສ່ວນມັງການຕໍ່ເຫຼັກ	ແຮ່ມັງການທີ່ມີເຫຼັກປົນຫຼາຍ ຈະມີມູນຄ່າຕ່ຳກວ່າ ເນື່ອງຈາກຕ້ອງແຍກເຫຼັກອອກ ກ່ອນນຳໄປໃຊ້ໃນອຸດສາຫະກຳເຫຼັກກ້າ
ຊະນິດແຮ່ (ອອກຊິເຈນ/ຄາໂບເນດ)	ແຮ່ອອກຊິເຈນ (pyrolusite) ໃຊ້ງານໄດ້ງ່າຍກວ່າແຮ່ຄາໂບເນດ (rhodochrosite) ໃນຂະບວນການຫຼອມ
ວັດຖຸປົນ	ຊິລິກາ, ຟອດສະຟໍຣັດ ແລະ ວັດຖຸປົນອື່ນມີຜົນຕໍ່ຄຸນນະພາບ ferromanganese ທີ່ຈະຜະລິດອອກມາ
ຄວາມລະອຽດ/ຄວາມແໜ້ນຂອງກ້ອນແຮ່	ແຮ່ທີ່ເປັນກ້ອນມົນລະອຽດ ອາດຕ້ອງອັດເປັນກ້ອນໃຫຍ່ກ່ອນປ້ອນເຂົ້າເຕົາຫຼອມ

6. ການສຳຫຼວດແຫຼ່ງແຮ່ມັງການ

ຄ້າຍຄືການສຳຫຼວດແຮ່ຊະນິດອື່ນ ເລີ່ມຈາກການສຶກສາແຜນທີ່ທໍລະນີວິທະຍາ ແລະ ຮ່ອງຮອຍການສະສົມຕົວຂອງແຮ່ ຈາກນັ້ນສຳຫຼວດພາກສະໜາມ, ເກັບຕົວຢ່າງດິນ-ຫີນ ແລະ ວິເຄາະຫາຄ່າ Mn ໂດຍສະເພາະການສຳຫຼວດແຫຼ່ງແຮ່ທີ່ເກີດຈາກການສະສົມຕົວໃນເຂດອາກາດຮ້ອນຊຸ່ມ ຈະເນັ້ນການເຈາະ ແລະ ຂຸດຮ່ອງຕື້ນເພື່ອກຳນົດຄວາມໜາ ແລະ ຂອບເຂດຂອງຊັ້ນແຮ່ທີ່ຢູ່ໃກ້ຜິວດິນ.

7. ການຂຸດຄົ້ນແຮ່ມັງການ

ເນື່ອງຈາກແຫຼ່ງແຮ່ມັງການສ່ວນຫຼາຍທີ່ມີຄຸນຄ່າຢູ່ໃກ້ຜິວດິນ ການຂຸດຄົ້ນຈຶ່ງມັກໃຊ້ວິທີຂຸດແບບເປີດ ມີບາງແຫຼ່ງທີ່ຢູ່ເລິກກວ່າອາດພິຈາລະນາຂຸດຄົ້ນແບບໃຕ້ດິນ ໃນທຸກວິທີຕ້ອງຄວບຄຸມຝຸ່ນ, ນ້ຳເຂົ້າບໍ່ ແລະ ຫີນເສຍ ຄືກັບການຂຸດຄົ້ນແຮ່ຊະນິດອື່ນ.

8. ການປຸງແຕ່ງແຮ່ມັງການ

ຂັ້ນຕອນ	ໜ້າທີ່
ບົດ ແລະ ຄັດແຍກຂະໜາດ	ຫຼຸດຂະໜາດແຮ່ ແລະ ຄັດແຍກເອົາຫີນທີ່ບໍ່ມີຄຸນຄ່າອອກ
ລ້າງແຮ່	ລ້າງດິນ-ຊາຍທີ່ປົນຢູ່ອອກຈາກກ້ອນແຮ່
ແຍກດ້ວຍວິທີທາງກາຍະພາບ	ໃຊ້ຄວາມແຕກຕ່າງຂອງນ້ຳໜັກ ຫຼື ຄຸນສົມບັດອື່ນ ແຍກແຮ່ Mn ອອກຈາກວັດຖຸປົນ
ອັດເປັນກ້ອນ	ອັດຝຸ່ນແຮ່ລະອຽດໃຫ້ເປັນກ້ອນໃຫຍ່ຂຶ້ນ ເໝາະສຳລັບປ້ອນເຂົ້າເຕົາຫຼອມ
ຫຼອມເປັນ ferromanganese	ຫຼອມແຮ່ຮ່ວມກັບເຫຼັກ ໃນເຕົາອຸນຫະພູມສູງ ໃຫ້ໄດ້ໂລຫະປະສົມເຫຼັກ-ມັງການ ສຳລັບສົ່ງຂາຍໃຫ້ໂຮງງານເຫຼັກກ້າ

9. ຄຸນປະໂຫຍດຂອງແຮ່ມັງການຕໍ່ອຸດສາຫະກຳ

ມັງການເປັນທາດທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້ໃນອຸດສາຫະກຳຜະລິດເຫຼັກກ້າ ໂດຍຖືກນຳໃຊ້ເປັນສານປັບປຸງຄຸນນະພາບ (ໄລ່ອອກຊິເຈນ ແລະ ກຳມະຖັນທີ່ບໍ່ຕ້ອງການອອກຈາກນ້ຳເຫຼັກ) ແລະ ເປັນທາດປະສົມທີ່ເຮັດໃຫ້ເຫຼັກກ້າແຂງ ແລະ ທົນທານຂຶ້ນ ນອກຈາກນີ້ ມັງການອອກຊິດຍັງນຳໃຊ້ໃນການຜະລິດຫມໍ້ໄຟແຫ້ງ (dry cell battery), ເປັນສານໄລ່ສີໃນອຸດສາຫະກຳຜະລິດແກ້ວ, ແລະ ໃຊ້ໃນການຜະລິດໂລຫະປະສົມທອງແດງ-ມັງການ.

10. ແຫຼ່ງແຮ່ມັງການ ແລະ ໂຄງການໃນ ສປປ ລາວ

ຂໍ້ມູນສາທາລະນະລະບຸວ່າ ໃນ ສປປ ລາວ ມີການພົບແຫຼ່ງມັງການຢູ່ໃນລະດັບນ້ອຍ ຄຽງຄູ່ກັບແຮ່ອື່ນເຊັ່ນ ພະລວງ (Antimony), ໂມລິບເດນັມ (Molybdenum) ແລະ ໂຄບານ (Cobalt) ໂດຍສ່ວນຫຼາຍພົບຢູ່ໃນເຂດເທືອກພູອານຳ ໃກ້ເມືອງເຊໂປນ ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ພ້ອມກັບແຫຼ່ງກົ່ວ-ເງິນ-ສັງກະສີ.

ຂໍ້ຄວນລະວັງ: ຕ່າງຈາກຄຳ, ທອງແດງ ຫຼື ເຫຼັກ ທີ່ມີໂຄງການສຳຫຼວດ ແລະ ຜະລິດຂະໜາດໃຫຍ່ຢືນຢັນຊັດເຈນ ແຮ່ມັງການໃນລາວປັດຈຸບັນຍັງຖືກລະບຸໃນເອກະສານທາງການພຽງແຕ່ວ່າເປັນ "ແຫຼ່ງທີ່ຮູ້ຈັກ" ຫຼື "ມີທ່າແຮ່ນ້ອຍ" ໂດຍບໍ່ມີການລະບຸໂຄງການຜະລິດທີ່ດຳເນີນຢູ່ ຫຼື ຕົວເລກສຳຮອງທີ່ຊັດເຈນ ຜູ້ສົນໃຈຄວນສຳຫຼວດເພີ່ມເຕີມ ແລະ ກວດສອບຂໍ້ມູນລ່າສຸດຈາກກົມຄຸ້ມຄອງແຮ່ທາດກ່ອນລົງທຶນ.

11. ຄວາມສ່ຽງດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ

ການຂຸດຄົ້ນແຮ່ມັງການອາດກ່ຽວພັນກັບການເປີດໜ້າດິນເປັນບໍລິເວນກວ້າງ (ຍ້ອນແຫຼ່ງແຮ່ມັກແຜ່ຢູ່ໃນຊັ້ນຕື້ນ), ຝຸ່ນຈາກການບົດ-ຄັດແຍກ ແລະ ນ້ຳເປື້ອນຈາກຂະບວນການລ້າງແຮ່ ໂຄງການທີ່ດີຄວນມີແຜນຄຸ້ມຄອງໜ້າດິນ, ແຜນຟື້ນຟູພື້ນທີ່ຫຼັງຂຸດຄົ້ນ ແລະ ລະບົບຄວບຄຸມຝຸ່ນ ແລະ ນ້ຳຢ່າງເປັນລະບົບ.

12. ສະຫຼຸບ

ແຮ່ມັງການພົບຢູ່ໃນຮູບ pyrolusite ເປັນຫຼັກ ໂດຍແຫຼ່ງແຮ່ທີ່ມີຄຸນຄ່າທາງເສດຖະກິດສ່ວນຫຼາຍເກີດຈາກການສະສົມຕົວໃນຕະກອນ ຫຼື ໃນເຂດອາກາດຮ້ອນຊຸ່ມ ມັງການເປັນທາດທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້ໃນອຸດສາຫະກຳເຫຼັກກ້າ ໃນ ສປປ ລາວ ແຮ່ມັງການຍັງຢູ່ໃນລະດັບ "ແຫຼ່ງທີ່ຮູ້ຈັກ" ໂດຍບໍ່ມີໂຄງການຜະລິດຂະໜາດໃຫຍ່ ການພັດທະນາໂຄງການໃນອະນາຄົດຈຶ່ງຕ້ອງອາໄສການສຳຫຼວດເພີ່ມເຕີມຢ່າງເປັນລະບົບ.

ແຫຼ່ງອ້າງອີງ

[1] Britannica. Pyrolusite — Manganese Ore, Ore Deposits, Oxidation.
[2] GKToday. Pyrolusite.
[3] Virginia Energy. Geology and Mineral Resources — Manganese.
[4] ScienceDirect Topics. Pyrolusite — An Overview.
[5] Geology Page. Pyrolusite.
[6] Galleries.com. Pyrolusite (Manganese Oxide).
[7] U.S. Library of Congress Country Studies. Laos — Mining.
[8] U.S. Geological Survey. The Mineral Industries of Cambodia and Laos, 2001 & 2005 Minerals Yearbook.
[9] Nations Encyclopedia. Mining — Lao People's Democratic Republic.
[10] Wikipedia. Xépôn (Tchepone, Sepon).

---

ບໍລິການທີ່ປຶກສາ ແລະ ຈັດທຳເອກະສານໂຄງການ

ຮັບເປັນທີ່ປຶກສາໂຄງການ, ວິເຄາະການລົງທຶນ, ຮັບຂຽນບົດວິຊາການ ແລະ ເອກະສານສະເພາະດ້ານແຮ່ມັງການ ລວມທັງບົດລາຍງານຜົນການສຳຫຼວດ, ບົດວິພາກເສດຖະກິດ-ເຕັກນິກ ແລະ ແຜນຈັດການຫາງແຮ່ເບື້ອງຕົ້ນ

📞 ໂທລະສັບ / WhatsApp: 020 55296291
📧 ອີເມວ: anousone11@gmail.com
📝 Blogger: anousonexayyalath.blogspot.com
📘 Facebook: Anousone XAYYALATH (ANSXYL)
📸 Instagram: https://www.instagram.com/anousone_xyl
🐦 X (Twitter): https://x.com/AnousoneChanel
✈️ Telegram: t.me/Anousone
🎵 TikTok: https://www.tiktok.com/@anousonechanel

YouTube: https://www.youtube.com/@Anousone11-XYL