ການເລືອກສະຖານທີ່ (Site Selection)

 

ພາກ 3: ການສຶກສາຄວາມເປັນໄປໄດ້ (Feasibility Study)

3.1 ການເລືອກສະຖານທີ່ (Site Selection)

3.1.1 ຄວາມສຳຄັນຂອງການເລືອກສະຖານທີ່

ການເລືອກສະຖານທີ່ ຖືເປັນຂັ້ນຕອນທຳອິດ ແລະ ມີຄວາມສຳຄັນທີ່ສຸດ ຂອງການພັດທະນາໂຄງການໂຮງງານໄຟຟ້າພະລັງງານແສງອາທິດ ເນື່ອງຈາກມີຜົນກະທົບໂດຍກົງຕໍ່ຄວາມເປັນໄປໄດ້ດ້ານເຕັກນິກ, ຕົ້ນທຶນການກໍ່ສ້າງ, ຜົນຜະລິດພະລັງງານຕະຫຼອດອາຍຸໂຄງການ, ແລະ ຄວາມສ່ຽງດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ-ສັງຄົມ. ການຕັດສິນໃຈຜິດພາດໃນຂັ້ນຕອນນີ້ ອາດເຮັດໃຫ້ໂຄງການປະສົບບັນຫາທີ່ແກ້ໄຂໄດ້ຍາກ ຫຼື ມີຄ່າໃຊ້ຈ່າຍສູງໃນພາຍຫຼັງ. ດັ່ງນັ້ນ, ການວິເຄາະສະຖານທີ່ ຈຶ່ງຕ້ອງອີງໃສ່ເກນມາດຕະຖານທີ່ຮັດກຸມ ແລະ ຄົບຖ້ວນຮອບດ້ານ.

3.1.2 ເກນຫຼັກໃນການເລືອກສະຖານທີ່

(1) ທ່າແຮງດ້ານຊັບພະຍາກອນແສງອາທິດ (Solar Resource Potential)

ນີ້ຄືເງື່ອນໄຂພື້ນຖານທຳອິດ ທີ່ຕ້ອງພິຈາລະນາ. ພື້ນທີ່ທີ່ຄັດເລືອກ ຄວນມີຄ່າ Global Horizontal Irradiance (GHI) ຢູ່ໃນລະດັບສູງພຽງພໍ (ໂດຍທົ່ວໄປ ຄວນສູງກວ່າ 4.5 kWh/m²/ວັນ ຈຶ່ງຈະຖືວ່າມີທ່າແຮງດີສຳລັບໂຄງການລະດັບອຸດສາຫະກຳ) ດັ່ງທີ່ໄດ້ນຳສະເໜີໃນຫົວຂໍ້ 2.5. ນອກຈາກຄ່າສະເລ່ຍປະຈຳປີແລ້ວ ຍັງຕ້ອງພິຈາລະນາຄວາມສະໝໍ່າສະເໝີຂອງແສງອາທິດຕະຫຼອດປີ (Seasonal Variation) ນຳອີກ ເພື່ອຄາດຄະເນຜົນຜະລິດພະລັງງານໃນແຕ່ລະລະດູການໄດ້ຢ່າງແມ່ນຍຳ.

(2) ລັກສະນະພູມສັນຖານ ແລະ ຄວາມລາດຂອງພື້ນທີ່ (Topography and Slope)

ພື້ນທີ່ທີ່ເໝາະສົມທີ່ສຸດ ຄື ພື້ນທີ່ລາບ ຫຼື ມີຄວາມລາດເລັກນ້ອຍ (ໂດຍທົ່ວໄປບໍ່ຄວນເກີນ 5-10%) ເນື່ອງຈາກ:

• ຫຼຸດຜ່ອນຄ່າໃຊ້ຈ່າຍໃນການປັບໜ້າດິນ (Land Grading) ແລະ ວຽກງານດິນ (Earthwork);
• ຫຼຸດຄວາມສັບຊ້ອນຂອງການອອກແບບໂຄງສ້າງຮອງຮັບ (Mounting Structure);
• ຫຼຸດຄວາມສ່ຽງດ້ານການເຊາະເຈື່ອນຂອງດິນ (Soil Erosion) ໃນຊ່ວງລະດູຝົນ.

ພື້ນທີ່ທີ່ມີຄວາມລາດຫຼາຍເກີນໄປ ຫຼື ມີສະພາບພູມສັນຖານສະລັບຊັບຊ້ອນ ຈະເຮັດໃຫ້ຕົ້ນທຶນການກໍ່ສ້າງເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ແລະ ອາດເປັນອຸປະສັກຕໍ່ການອອກແບບແຖວແຜງໂຊລາໃຫ້ໄດ້ປະສິດທິພາບສູງສຸດ.

(3) ປະເພດການນຳໃຊ້ທີ່ດິນ ແລະ ສະພາບກຳມະສິດ (Land Use and Ownership)

ຕ້ອງໄດ້ກວດສອບຢ່າງລະອຽດວ່າ:

• ພື້ນທີ່ດັ່ງກ່າວ ບໍ່ແມ່ນເຂດປ່າສະຫງວນ, ເຂດອະນຸລັກ, ຫຼື ເຂດພື້ນທີ່ກະສິກຳທີ່ມີຄຸນຄ່າສູງ ຊຶ່ງອາດຂັດກັບກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການນຳໃຊ້ທີ່ດິນ ແລະ ປ່າໄມ້ຂອງ ສປປ ລາວ;
• ສະຖານະພາບກຳມະສິດທີ່ດິນຕ້ອງຈະແຈ້ງ, ບໍ່ມີຂໍ້ຂັດແຍ່ງ ເພື່ອຫຼີກລ່ຽງບັນຫາການເຈລະຈາຄ່າຊົດເຊີຍ ຫຼື ຂໍ້ຂັດແຍ່ງກັບຊຸມຊົນທ້ອງຖິ່ນໃນພາຍຫຼັງ;
• ຄວນພິຈາລະນາໃຊ້ພື້ນທີ່ດ້ອຍພັດທະນາ ຫຼື ພື້ນທີ່ທີ່ບໍ່ເໝາະສົມກັບການປູກຝັງ (Marginal Land) ເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນການແຂ່ງຂັນກັບການນຳໃຊ້ທີ່ດິນເພື່ອການກະສິກຳ.

(4) ໄລຍະຫ່າງຈາກລະບົບສາຍສົ່ງໄຟຟ້າ (Proximity to Grid Infrastructure)

ພື້ນທີ່ໂຄງການ ຄວນຢູ່ໃກ້ກັບສາຍສົ່ງໄຟຟ້າແຮງສູງ ຫຼື ສະຖານີໄຟຟ້າຍ່ອຍ (Substation) ຂອງໄຟຟ້າລາວ (EDL) ໃຫ້ຫຼາຍທີ່ສຸດເທົ່າທີ່ຈະເປັນໄປໄດ້ ເນື່ອງຈາກ:

• ໄລຍະຫ່າງທີ່ໄກ ຈະເຮັດໃຫ້ຕົ້ນທຶນການກໍ່ສ້າງສາຍສົ່ງ ແລະ ສະຖານີໄຟຟ້າຍ່ອຍເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ (ອາດຄິດເປັນສັດສ່ວນໃຫຍ່ຂອງງົບປະມານໂຄງການທັງໝົດ);
• ຕ້ອງພິຈາລະນາຄວາມສາມາດຮອງຮັບຂອງລະບົບສາຍສົ່ງທີ່ມີຢູ່ (Grid Capacity) ວ່າສາມາດຮອງຮັບກຳລັງໄຟຟ້າໃໝ່ທີ່ຈະຜະລິດເພີ່ມ ໂດຍບໍ່ເກີດບັນຫາຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງລະບົບໄຟຟ້າ (Grid Stability).

(5) ການເຂົ້າເຖິງເສັ້ນທາງຄົມມະນາຄົມ (Accessibility)

ພື້ນທີ່ຄວນມີເສັ້ນທາງເຂົ້າເຖິງໄດ້ສະດວກ ສຳລັບການຂົນສົ່ງອຸປະກອນຂະໜາດໃຫຍ່ (ແຜງໂຊລາ, ໝໍ້ແປງໄຟຟ້າ, ອຸປະກອນ Inverter) ໃນໄລຍະການກໍ່ສ້າງ ແລະ ເພື່ອຄວາມສະດວກໃນການເຂົ້າໄປບຳລຸງຮັກສາໃນໄລຍະດຳເນີນງານ.

(6) ສະພາບອຸຕຸນິຍົມວິທະຍາອື່ນໆ (Additional Climatic Factors)

ນອກຈາກຄວາມເຂັ້ມແສງອາທິດແລ້ວ ຍັງຄວນພິຈາລະນາ:

• ອຸນຫະພູມສະເລ່ຍຂອງພື້ນທີ່ (ມີຜົນຕໍ່ Temperature Coefficient ດັ່ງອະທິບາຍໃນຫົວຂໍ້ 2.4);
• ຄວາມສ່ຽງດ້ານໄພພິບັດທຳມະຊາດ ເຊັ່ນ ນໍ້າຖ້ວມ, ດິນເຊາະເຈື່ອນ, ລົມພະຍຸແຮງ;
• ປະລິມານຝຸ່ນລະອອງ ແລະ ໝອກຄວັນໃນອາກາດ (ໂດຍສະເພາະຊ່ວງລະດູແລ້ງທີ່ມີການເຜົາປ່າ) ຊຶ່ງມີຜົນຕໍ່ຄ່າການສູນເສຍຈາກຄວາມເປື້ອນເທິງແຜງ (Soiling Loss).

(7) ຜົນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມ (Environmental and Social Impact)

ຕ້ອງປະເມີນເບື້ອງຕົ້ນວ່າ ການພັດທະນາໂຄງການໃນພື້ນທີ່ນັ້ນ ຈະສົ່ງຜົນກະທົບຫຍັງແດ່ຕໍ່:

• ລະບົບນິເວດ ແລະ ຊີວະນາໆພັນທ້ອງຖິ່ນ;
• ວິຖີຊີວິດ ແລະ ການດຳລົງຊີບຂອງຊຸມຊົນທ້ອງຖິ່ນ (ໂດຍສະເພາະຖ້າມີການເຄື່ອນຍ້າຍປະຊາຊົນ ຫຼື ປ່ຽນແປງການນຳໃຊ້ທີ່ດິນ);
• ແຫຼ່ງນໍ້າ ແລະ ຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດອື່ນໆໃນພື້ນທີ່ໃກ້ຄຽງ.

ລາຍລະອຽດການປະເມີນຜົນກະທົບສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມ (ESIA) ຢ່າງເປັນທາງການ ຈະໄດ້ນຳສະເໜີລະອຽດໃນຫົວຂໍ້ 3.5.

3.1.3 ຂະບວນການຄັດເລືອກສະຖານທີ່ໃນທາງປະຕິບັດ

ໃນທາງປະຕິບັດ, ການເລືອກສະຖານທີ່ໂຄງການໂຮງງານໄຟຟ້າພະລັງງານແສງອາທິດຂະໜາດໃຫຍ່ ໂດຍທົ່ວໄປດຳເນີນຕາມຂັ້ນຕອນດັ່ງນີ້:

ຂັ້ນຕອນທີ 1: ການຄັດກອງເບື້ອງຕົ້ນ (Preliminary Screening) — ນຳໃຊ້ຂໍ້ມູນແຜນທີ່ ແລະ ຖານຂໍ້ມູນ GIS (Geographic Information System) ຮ່ວມກັບຂໍ້ມູນ Global Solar Atlas ເພື່ອກຳນົດຂອບເຂດພື້ນທີ່ທີ່ມີທ່າແຮງ ໂດຍນຳຫຼາຍເງື່ອນໄຂມາວາງຊ້ອນກັນ (Multi-criteria Overlay Analysis) ເຊັ່ນ: ຄ່າ GHI, ຄວາມລາດຂອງພື້ນທີ່, ໄລຍະຫ່າງຈາກສາຍສົ່ງ, ແລະ ເຂດຫວງຫ້າມ;

ຂັ້ນຕອນທີ 2: ການລົງພື້ນທີ່ກວດກາຕົວຈິງ (Field Survey) — ຄະນະວິສະວະກອນລົງພື້ນທີ່ ເພື່ອກວດສອບສະພາບຕົວຈິງ, ເກັບຕົວຢ່າງດິນ, ວັດແທກລະດັບຄວາມສູງ-ຕໍ່າຂອງພື້ນທີ່ (Topographic Survey), ແລະ ປຶກສາຫາລືເບື້ອງຕົ້ນກັບອຳນາດການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ຊຸມຊົນ;

ຂັ້ນຕອນທີ 3: ການປະເມີນປຽບທຽບ (Comparative Evaluation) — ນຳສະຖານທີ່ທີ່ຜ່ານການຄັດກອງ ມາປະເມີນປຽບທຽບໂດຍໃຊ້ຕາຕະລາງໃຫ້ຄະແນນຕາມນໍ້າໜັກຄວາມສຳຄັນຂອງແຕ່ລະເກນ (Weighted Scoring Matrix) ເພື່ອຄັດເລືອກສະຖານທີ່ທີ່ເໝາະສົມທີ່ສຸດ;

ຂັ້ນຕອນທີ 4: ການຢືນຢັນຂັ້ນສຸດທ້າຍ (Final Validation) — ດຳເນີນການສຶກສາຄວາມເປັນໄປໄດ້ຢ່າງລະອຽດ (Detailed Feasibility Study) ຮ່ວມກັບການຂໍອະນຸຍາດຈາກອຳນາດການປົກຄອງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ກ່ອນຈະຕັດສິນໃຈລົງທຶນຢ່າງເປັນທາງການ.

3.1.4 ຕົວຢ່າງຈາກກໍລະນີສຶກສາຈິງ

ໂຄງການ Solar Attapeu (SAPC) ຢູ່ແຂວງອັດຕະປື ແລະ ໂຄງການ CGN Solar 1GW ຢູ່ພາກເໜືອຂອງລາວ ຖືເປັນຕົວຢ່າງທີ່ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນຫຼັກການເລືອກສະຖານທີ່ຂ້າງເທິງນີ້ໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນ — ທັງສອງໂຄງການ ໄດ້ຖືກພັດທະນາຢູ່ໃນພື້ນທີ່ທີ່ມີທ່າແຮງແສງອາທິດພຽງພໍ, ມີພື້ນທີ່ກວ້າງຂວາງເໝາະສົມກັບການກໍ່ສ້າງລະດັບອຸດສາຫະກຳ, ແລະ ໄດ້ຮັບການພິຈາລະນາເລືອກສະຖານທີ່ຢ່າງລະອຽດ ກ່ອນຈະດຳເນີນການກໍ່ສ້າງ. ລາຍລະອຽດເລິກເຊິ່ງກ່ຽວກັບທັງສອງໂຄງການ ຈະໄດ້ນຳສະເໜີໃນພາກ 7 (ກໍລະນີສຶກສາ).

---

ວິທີເລືອກສະຖານທີ່ ໂຊລາຟາມ, ເກນເລືອກສະຖານທີ່ ໂຮງງານໄຟຟ້າແສງອາທິດ, solar farm site selection criteria, ການປະເມີນພື້ນທີ່ ໂຄງການພະລັງງານແສງອາທິດ, GIS site selection solar power plant, ໄລຍະຫ່າງສາຍສົ່ງໄຟຟ້າ ໂຄງການໂຊລາ, land requirements solar farm project