ການລົງທຶນບໍ່ແຮ່ໃນ ສປປ ລາວ: ສິດ, ພັນທະ ແລະ ນະໂຍບາຍທີ່ນັກລົງທຶນຕ້ອງຮູ້
Mining Investment in Lao PDR: Rights, Obligations and Policies Every Investor Must Know
“ການລົງທຶນບໍ່ແຮ່ໃນ ສປປ ລາວ ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການຂຸດຄົ້ນຊັບພະຍາກອນ, ແຕ່ແມ່ນການຮ່ວມມືກັບລັດ ໃນການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ, ໂປ່ງໃສ ແລະ ຮັບຜິດຊອບຕໍ່ສັງຄົມ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ.”
“Mining investment in Lao PDR is not just about resource extraction; it is a partnership with the state for sustainable, transparent, and responsible development towards society and the environment.”
ທ່ານ Anousone XAYYALATH
1. ພາບລວມ ກົດໝາຍ ແລະ ນິຕິກຳ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບບໍ່ແຮ່
1.1. ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍແຮ່ທາດ (ສະບັບປັບປຸງ 2017)
👉 ກົດໝາຍສະບັບເລກທີ 31/NA, ລົງວັນທີ 13 ທັນວາ 2017.
👉 ຜູ້ອອກ: ສະພາແຫ່ງຊາດ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ.
👉 ມີທັງໝົດ 15 ພາກ, 136 ມາດຕາ ກຳນົດຫຼັກການ, ລະບຽບການ ແລະ ມາດຕະການ ກ່ຽວກັບການຄຸ້ມຄອງ ແລະ ການນຳໃຊ້ແຮ່ທາດ.
📚 ອ້າງອີງ: ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍແຮ່ທາດ 2017 ມາດຕາ 1–136, FAOLEX
1.2. ເອກະສານອ້າງອີງຫຼັກອື່ນ
① ດໍາລັດ ເລກທີ 373/GOV (2023) – ວ່າດ້ວຍການປັບໃໝ ແລະ ມາດຕະການອື່ນຕໍ່ຜູ້ລະເມີດກົດໝາຍ ແລະ ລະບຽບການກ່ຽວກັບແຮ່ທາດ.
② ດໍາລັດ ເລກທີ 246/GOV (2020) – ວ່າດ້ວຍກອງທຶນພັດທະນາຊຸມຊົນ ຈາກທຸລະກິດບໍ່ແຮ່.
③ ດໍາລັດ ເລກທີ 252/GOV (2020) – ວ່າດ້ວຍການປິດບໍ່ແຮ່.
④ ຄໍາສັ່ງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ເລກທີ 06/PM (2025) – ກຳນົດມາດຕະການຫ້າມການຂຸດຄົ້ນຄຳດິນ ແລະ ຍົກເວັ້ນການອະນຸຍາດໂຄງການແຮ່ໂລຫະສີໃໝ່.
📚 ອ້າງອີງ: FAOLEX, WCS
2. ຂັ້ນຕອນຫຼັກ ໃນການລົງທຶນບໍ່ແຮ່
2.1. ຄຳແນະນຳສຳຄັນກ່ອນເລີ່ມ
⚠️ ນັບແຕ່ກາງປີ 2025, ລັດຖະບານໄດ້ມີ ຄຳສັ່ງຢຸດຕິການພິຈາລະນາໂຄງການບໍ່ແຮ່ໃໝ່ທັງໝົດຊົ່ວຄາວ (ຍົກເວັ້ນໂຄງການຂຸດຄົ້ນຫີນທີ່ມີໃບອະນຸຍາດຈາກກະຊວງຍັງຄົງມີຜົນຖືກຕ້ອງ).
👉 ນັກລົງທຶນທີ່ມີແຜນເຂົ້າສູ່ຂະແໜງການບໍ່ແຮ່ ຄວນຕິດຕາມສະພາບການຢ່າງໃກ້ຊິດ ແລະ ກະກຽມເອກະສານຄຸນນະພາບເພື່ອຮັບມືກັບການກັ່ນຕອງນັກລົງທຶນທີ່ມີຄຸນນະພາບ (Quality Investor Screening) ຕາມນະໂຍບາຍໃໝ່.
📚 ອ້າງອີງ: ຂ່າວຕ່າງປະເທດ, KPL
2.2. ຂັ້ນຕອນຫຼັກຕາມກົດໝາຍ (ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍແຮ່ທາດ ມາດຕາ 27)
① ຂັ້ນຕອນທີ 1: ຂໍອະນຸຍາດສໍາປະທານລົງທຶນບໍ່ແຮ່
👉 ໄດ້ຮັບໃບອະນຸຍາດສໍາປະທານລົງທຶນ ຈາກຂະແໜງການສົ່ງເສີມການລົງທຶນ ຫຼື ອົງການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ.
② ຂັ້ນຕອນທີ 2: ສຳຫຼວດ ແລະ ຊອກຄົ້ນ (Prospecting & Exploration)
👉 ດຳເນີນການສຳຫຼວດ ແລະ ຊອກຄົ້ນແຮ່ທາດ ຕາມໃບອະນຸຍາດ.
③ ຂັ້ນຕອນທີ 3: ການສຶກສາຄວາມເປັນໄປໄດ້ທາງດ້ານເສດຖະກິດ-ເຕັກນິກ (Feasibility Study)
👉 ດຳເນີນການສຶກສາຄວາມເປັນໄປໄດ້ຢ່າງລະອຽດ.
④ ຂັ້ນຕອນທີ 4: ການຂຸດຄົ້ນແຮ່ທາດ
👉 ດຳເນີນການຂຸດຄົ້ນ ຕາມແຜນ ແລະ ສັນຍາທີ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດ.
⑤ ຂັ້ນຕອນທີ 5: ການປຸງແຕ່ງ ແລະ ການຄ້າແຮ່ທາດ
👉 ປຸງແຕ່ງ, ຈຳໜ່າຍ, ຂົນສົ່ງ ແລະ ນຳເຂົ້າ-ສົ່ງອອກ ສິນຄ້າແຮ່ທາດ.
⑥ ຂັ້ນຕອນທີ 6: ການປິດ ແລະ ຟື້ນຟູບໍ່ແຮ່ (Mine Closure)
👉 ປະຕິບັດຕາມດໍາລັດ ເລກທີ 252/GOV ວ່າດ້ວຍການປິດບໍ່ແຮ່.
📚 ອ້າງອີງ: ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍແຮ່ທາດ 2017 ມາດຕາ 27, FAOLEX
3. ສິດຂອງຜູ້ລົງທຶນ ໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່
3.1. ສິດດ້ານການນຳໃຊ້ທີ່ດິນ ແລະ ຊັບພະຍາກອນ
① ໄດ້ຮັບສິດນຳໃຊ້ທີ່ດິນ ຕາມສັນຍາສໍາປະທານ ແລະ ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍທີ່ດິນ.
② ສາມາດຂຸດຄົ້ນ ແລະ ນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນແຮ່ທາດ ຕາມຂອບເຂດທີ່ກຳນົດ.
3.2. ສິດດ້ານນະໂຍບາຍສົ່ງເສີມ ແລະ ການປົກປ້ອງ
① ໄດ້ຮັບນະໂຍບາຍສົ່ງເສີມການລົງທຶນ ຕາມກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການສົ່ງເສີມການລົງທຶນ ສະບັບເລກທີ 62/ສພຊ (2024).
② ໄດ້ຮັບການປົກປ້ອງສິດ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດອັນຊອບທຳ ທີ່ໄດ້ມາຈາກການລົງທຶນ.
③ ມີສິດອຸທອນຕໍ່ການຕັດສິນໃຈຂອງເຈົ້າໜ້າທີ່ລັດ ຕາມກົດໝາຍ.
3.3. ສິດດ້ານການເງິນ ແລະ ການຖືບັນຊີ
① ສາມາດເປີດບັນຊີເປັນເງິນກີບ ຫຼື ເງິນຕາຕ່າງປະເທດ ຢູ່ທະນາຄານທີ່ຕັ້ງຢູ່ ສປປ ລາວ.
② ຜູ້ລົງທຶນຕ່າງປະເທດ ສາມາດນຳທຶນເຂົ້າມາ ແລະ ໂອນຜົນກຳໄລ, ເງິນປັນຜົນ, ຫຼື ເງິນຕົ້ນ ອອກໄປຕ່າງປະເທດ ຕາມກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຄຸ້ມຄອງເງິນຕາຕ່າງປະເທດ.
📚 ອ້າງອີງ: ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການສົ່ງເສີມການລົງທຶນ 2024, ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍແຮ່ທາດ 2017 ມາດຕາ 27
4. ພັນທະຂອງຜູ້ລົງທຶນ ໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່
4.1. ພັນທະດ້ານທຶນ ແລະ ການລົງທຶນ
① ນຳທຶນເຂົ້າມາລົງທຶນ ຕາມຈໍານວນ, ປະເພດ, ຂະໜາດ ແລະ ໄລຍະເວລາ ທີ່ກຳນົດໄວ້ໃນສັນຍາ.
② ປະກອບສ່ວນເຂົ້າ ກອງທຶນພັດທະນາຊຸມຊົນ ຕາມດໍາລັດ ເລກທີ 246/GOV.
③ ຈ່າຍ ຄ່າຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ (Royalty) ໃຫ້ລັດ ຕາມອັດຕາທີ່ກຳນົດ (ຍົກຕົວຢ່າງ: ອັດຕາພາສີກຳໄລສຳລັບທຸລະກິດບໍ່ແຮ່ ອາດສູງເຖິງ 35% ແລະ ຄ່າຊັບພະຍາກອນ ອາດສູງເຖິງ 25% ຂຶ້ນກັບປະເພດແຮ່ທາດ).
4.2. ພັນທະດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມ
① ດຳເນີນການປະເມີນຜົນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມ (ESIA) ຕາມກົດໝາຍ.
② ປະຕິບັດມາດຕະການ ປ້ອງກັນ, ແກ້ໄຂໄພພິບັດ ແລະ ຊົດເຊີຍຜູ້ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບ.
③ ປະຕິບັດຕາມຄຳສັ່ງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ເລກທີ 06/PM ຢ່າງເຂັ້ມງວດ (ຫ້າມການຂຸດຄົ້ນຄຳດິນ, ຫ້າມສ້າງບໍ່ແຮ່ໃໝ່ໃນປະຈຸບັນ).
4.3. ພັນທະດ້ານແຮງງານ ແລະ ການພັດທະນາ
① ນຳໃຊ້ແຮງງານລາວ ເປັນບູລິມະສິດ, ສ້າງໂອກາດວຽກເຮັດງານທຳ ແລະ ພັດທະນາສີມີແຮງງານ.
② ຖ່າຍທອດເຕັກໂນໂລຊີ ໃຫ້ແກ່ຜູ້ອອກແຮງງານລາວ ແລະ ຊຸກຍູ້ການນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີທີ່ເປັນມິດກັບສິ່ງແວດລ້ອມ.
4.4. ພັນທະດ້ານການລາຍງານ ແລະ ການຮ່ວມມື
① ສະເໜີບົດລາຍງານປະຈຳໄຕມາດ, ປະຈຳປີ ກ່ຽວກັບການຂຸດຄົ້ນ, ການຜະລິດ, ການຈຳໜ່າຍ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ.
② ຮ່ວມມືກັບເຈົ້າໜ້າທີ່ລັດ ໃນການຕິດຕາມກວດກາ ແລະ ປະເມີນຜົນ.
📚 ອ້າງອີງ: ຄໍາສັ່ງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ 06/PM, WCS, FAOLEX
5. ການຄຸ້ມຄອງ ແລະ ຕິດຕາມກວດກາ ໂຄງການບໍ່ແຮ່
5.1. ເຈົ້າໜ້າທີ່ຜູ້ຄຸ້ມຄອງຫຼັກ
① ກະຊວງພະລັງງານ ແລະ ບໍ່ແຮ່ (ພບ) – ຄຸ້ມຄອງ ແລະ ກວດກາລວມ.
② ກົມຄຸ້ມຄອງບໍ່ແຮ່ – ກວດກາສະເພາະດ້ານວິຊາການ ແລະ ການປະຕິບັດຕາມສັນຍາ.
③ ພະແນກພະລັງງານ ແລະ ບໍ່ແຮ່ ແຂວງ – ຕິດຕາມ ແລະ ກວດກາໃນທ້ອງຖິ່ນ.
④ ກະຊວງຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ (ກຊສ) – ກວດກາດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ.
⑤ ກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ (ຜທ) – ຮັບຜິດຊອບດ້ານການອອກໃບອະນຸຍາດສໍາປະທານ.
⑥ ກະຊວງອຸດສາຫະກຳ ແລະ ການຄ້າ (ອຄ) – ຮັບຜິດຊອບການຜະລິດ ແລະ ສົ່ງເສີມການລົງທຶນດ້ານອຸດສາຫະກຳ.
5.2. ຂອບເຂດການກວດກາ
① ການປະຕິບັດຕາມສັນຍາ ແລະ ແຜນຜັງ
👉 ກວດສອບວ່າ ການຂຸດຄົ້ນ, ປຸງແຕ່ງ ແລະ ຂົນສົ່ງ ເປັນໄປຕາມແຜນທີ່ຮັບຮອງ.
② ການປະຕິບັດຕາມມາດຕະການດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ຄວາມປອດໄພ
👉 ກວດສອບລະບົບບຳບັດນ້ຳເສຍ, ການຄຸ້ມຄອງຂີ້ຝຸ່ນ, ສຽງ, ສານເຄມີ ແລະ ອຸປະກອນຄວາມປອດໄພ.
③ ການປະຕິບັດພັນທະທາງການເງິນ
👉 ກວດສອບຫຼັກຖານການຈ່າຍ: ພາສີກຳໄລ, ຄ່າຊັບພະຍາກອນ, ພາສີຂາອອກ, ຄ່າທຳນຽມ ແລະ ເງິນປະກອບສ່ວນເຂົ້າກອງທຶນພັດທະນາຊຸມຊົນ.
5.3. ຮູບແບບການກວດກາ (ຕາມກົດໝາຍວ່າດ້ວຍແຮ່ທາດ ມາດຕາ 126)
① ການກວດກາຕາມລະບົບປົກກະຕິ (Regular Inspection)
👉 ດຳເນີນຕາມແຜນປະຈຳປີ.
② ການກວດກາໂດຍມີການແຈ້ງລ່ວງໜ້າ (Announced Inspection)
👉 ແຈ້ງລ່ວງໜ້າຢ່າງໜ້ອຍ 24 ຊົ່ວໂມງ.
③ ການກວດກາແບບກະທັນຫັນ (Unannounced Inspection)
👉 ບໍ່ມີການແຈ້ງລ່ວງໜ້າ, ສຳລັບກໍລະນີຮີບດ່ວນ ຫຼື ເມື່ອມີເຫດຕ້ອງສົງໄສ.
📚 ອ້າງອີງ: ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍແຮ່ທາດ 2017 ມາດຕາ 126
6. ມາດຕະການຕໍ່ຜູ້ລະເມີດ (ຕາມດໍາລັດ 373/GOV)
⚠️ ຜົນສະທ້ອນທີ່ອາດເກີດຂຶ້ນ ຖ້າບໍ່ປະຕິບັດຕາມກົດໝາຍ:
① ແຈ້ງເຕືອນ ແລະ ກຳນົດໄລຍະເວລາແກ້ໄຂ – ສຳລັບການລະເມີດເລັກນ້ອຍ.
② ປັບໃໝທາງບໍລິຫານ – ສຳລັບການລາຍງານຊ້າ, ບໍ່ຄົບຖ້ວນ ຫຼື ການລະເມີດອື່ນ.
③ ໂຈະການດຳເນີນງານຊົ່ວຄາວ (Suspension) – ສຳລັບການລະເມີດຮ້າຍແຮງ ທີ່ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ ຫຼື ຄວາມປອດໄພ.
④ ຖອນໃບອະນຸຍາດ (Revocation) – ສຳລັບການລະເມີດທີ່ຮ້າຍແຮງຫຼາຍ ຫຼື ບໍ່ສາມາດແກ້ໄຂໄດ້.
7. ຕິດຕາມບັນຍາກາດການລົງທຶນ ແລະ ການປະຕິຮູບກົດໝາຍ
7.1. ການຢຸດຕິການພິຈາລະນາໂຄງການໃໝ່ (ນັບແຕ່ກາງປີ 2025)
👉 ລັດຖະບານມີແຜນຈະກຳນົດຂັ້ນຕອນການກັ່ນຕອງ ເພື່ອດຶງດູດເອົາສະເພາະນັກລົງທຶນທີ່ມີຄຸນນະພາບ (Quality Investor Screening) ແລະ ມີມາດຕະຖານສູງ.
👉 ການປະຕິຮູບກົດໝາຍວ່າດ້ວຍແຮ່ທາດ ຄາດວ່າຈະສຳເລັດຮ່າງ ໃນລະຫວ່າງທ້າຍປີ 2026 ຫາ ຕົ້ນປີ 2027.
7.2. ການຫັນມາໃຊ້ລະບົບການອະນຸຍາດດ້ານເຕັກໂນໂລຊີ
👉 ອົງການກຳກັບດ້ານການລົງທຶນ ກຳລັງສຶກສາ ການນຳໃຊ້ລະບົບການກວດສອບທີ່ໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີ ເພື່ອຄັດເລືອກນັກລົງທຶນທີ່ມີຄຸນນະພາບ ກ່ອນອະນຸຍາດ.
8. ສົນໃຈ ທີມງານຄຸນນະພາບ ໃຫ້ບໍລິການ
ການລົງທຶນບໍ່ແຮ່ ແມ່ນວຽກທີ່ມີຄວາມສັບສົນທັງດ້ານກົດໝາຍ, ເຕັກນິກ ແລະ ການປະຕິບັດຕາມຂໍ້ກຳນົດ. ທີມງານຂອງພວກເຮົາສາມາດຊ່ວຍທ່ານໄດ້.
8.1. ຂອບເຂດການໃຫ້ບໍລິການ
① ທີ່ປຶກສາດ້ານການຂໍອະນຸຍາດບໍ່ແຮ່
👉 ຊ່ວຍກະກຽມເອກະສານຄົບຊຸດ: ໂຄງການ, ບົດວິພາກ (Feasibility Study), ບົດລາຍງານຜົນກະທົບສິ່ງແວດລ້ອມ (EIA).
👉 ປະສານງານກັບກະຊວງພະລັງງານ ແລະ ບໍ່ແຮ່, ກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ ແລະ ກະຊວງອຸດສາຫະກຳ ແລະ ການຄ້າ.
② ບໍລິການດ້ານການປະຕິບັດຕາມກົດໝາຍ (Compliance)
👉 ຕິດຕາມການປ່ຽນແປງຂອງກົດໝາຍ ແລະ ນະໂຍບາຍ.
👉 ຊ່ວຍກະກຽມລາຍງານປະຈຳໄຕມາດ ແລະ ປະຈຳປີ.
9. 📞 ສົນໃຈລົງທຶນ ໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່ ຢ່າງຖືກຕ້ອງຕາມກົດໝາຍ ແລະ ຮັບມືກັບການປະຕິຮູບ? ປຶກສາຫາລືກັບພວກເຮົາ ເພື່ອການວາງແຜນທີ່ປອດໄພ.
ທ່ານ Anousone XAYYALATH
📞 ໂທລະສັບ / WhatsApp: 020 55296290
📧 ອີເມວ: anousone11@gmail.com
📝 Blogger: anousonexayyalath.blogspot.com
📘 Facebook: Anousone XAYYALATH (ANSXYL)
📸 Instagram: https://www.instagram.com/anousone_xyl
🐦 X (Twitter): https://x.com/AnousoneChanel
✈️ Telegram: t.me/Anousone
🎵 TikTok: https://www.tiktok.com/@anousonechanel
#ການລົງທຶນບໍ່ແຮ່ລາວ #ກົດໝາຍແຮ່ທາດ #MineralLaw2017 #ສໍາປະທານບໍ່ແຮ່ #ຄ່າຊັບພະຍາກອນ #ພາສີບໍ່ແຮ່ #Royalty #ກອງທຶນພັດທະນາຊຸມຊົນ #ຂັ້ນຕອນການຂຸດຄົ້ນ #ການປິດບໍ່ແຮ່ #MineClosure #ການກວດກາ #ຄໍາສັ່ງ06PM #ດໍາລັດ373 #LaosMining #MiningInvestment #SustainableMining #AnousoneXAYYALATH
📂 ປ້າຍກຳກັບ: ການລົງທຶນບໍ່ແຮ່ | ກົດໝາຍແຮ່ທາດ 2017 | ດໍາລັດບໍ່ແຮ່ | ສໍາປະທານ | ຄ່າຊັບພະຍາກອນ | ພາສີ | ກອງທຶນພັດທະນາຊຸມຊົນ | ການປິດບໍ່ແຮ່ | ການກວດກາ | ຄຳສັ່ງ 06/PM | ດໍາລັດ 373/GOV | ຄູ່ມືນັກລົງທຶນ
🏷️ Categories: Mining Investment | Mineral Law 2017 | Mining Decree | Concession | Resource Royalty | Tax | Community Development Fund | Mine Closure | Inspection | Order 06/PM | Decree 373/GOV | Investor Guide